274 miliardy złotych. Tyle państwo wydaje na ochronę zdrowia

IleNaZdrowie.pl to start mojej nowej inicjatywy. Jako poseł na Sejm RP i członek sejmowej komisji finansów publicznych chcę dokładnie ustalić konkretne dane liczbowe i odpowiedzieć precyzyjnie na pytania: ile i jak wydaje polskie państwo na ochronę zdrowia.

A więc zaczynam. Pierwsza liczba. 274 miliardy złotych. Tyle publicznych pieniędzy ma trafić w 2027 roku na ochronę zdrowia Polek i Polaków. To więcej niż polskie państwo przeznacza na obronę w rekordowym roku wydatków zbrojeniowych, czyli w roku 2026. Poziom wydatków na ochronę zdrowia porównywalny jest z rocznymi przychodami największej polskiej spółki Orlen S.A.

W debacie o ochronie zdrowia Polek i Polaków padają ogromne kwoty, ale często brakuje punktu odniesienia. Trudno ocenić skalę tych wydatków, jeśli nie wiadomo, z czym te liczby porównać i jak wydatki zmieniały się w czasie. Dlatego zaczynam od całości publicznych wydatków na zdrowie, a nie od samego NFZ, który jest tylko częścią systemu ochrony zdrowia.

Najpierw zobaczę, jak wydatki na ochronę zdrowia zmieniają się w czasie. W 2024 roku było to 210,6 miliardów złotych. W ustawie budżetowej na 2026 rok zapisano 247,8 miliardów złotych, a w planie na 2027 rok — 274,1 miliardów złotych. Wydatki na ochronę zdrowia wyraźnie rosną każdego roku.

Teraz porównam kwoty z tego samego roku — 2026:

• Ochrona zdrowia: 247,8 miliardów złotych.

• Obrona narodowa: 200,1 miliardów zł.

• Potrzeby oświatowe: 115 miliardów zł.

• Program Rodzina 800+: 61,7 miliardów zł.

Takie zestawienie pozwala lepiej zobaczyć skalę wydatków polskiego państwa na ochronę zdrowie.

Trzeba jednak pamiętać, że NFZ i całe publiczne wydatki na ochronę zdrowia to nie to samo. Plan finansowy Narodowego Funduszu Zdrowia na 2026 rok wynosi 217,4 miliardów zł. Z kolei koszty świadczeń zaplanowane na 2027 rok to 219,9 miliardów zł, wobec 98,1 miliardów zł w 2020 roku. Pozostała część z 274,1 miliardów zł obejmuje m.in. wydatki budżetu państwa i samorządów poza NFZ. Warto pamiętać, że NFZ jest państwowym funduszem celowym.

Po co to wszystko? Przy tak dużych kwotach naturalne staje się pytanie nie tylko o wysokość wydatków, lecz także o efekty zrealizowanych wydatków. Żeby na nie rzetelnie odpowiedzieć, potrzebne są dane.

Dlatego przez najbliższe miesiące będę jako poseł na Sejm RP pytał różne instytucje publiczne o dane dotyczące wydawania publicznych pieniędzy Polek i Polaków na ochronę zdrowia. Jednocześnie przyjmuję trzy zasady, według których będzie prowadzona seria „Ile na zdrowie”.

• Po pierwsze — każdą odpowiedź opublikuję w całości, bez skrótów na stronie www.IleNaZdrowie.pl.

• Po drugie — jeśli odpowiedzi od jakiejś instytucji publicznej nie będzie, również to pokażę, wraz z liczbą dni oczekiwania.

• Po trzecie — przy każdej liczbie podam źródło i sposób wyliczenia.

Dziś nie próbuję rozstrzygać sporów o liczbę płatników, udział wydatków na ochronę zdrowia w polskim PKB, zakres koszyka świadczeń czy kształt sieci szpitali. Najpierw potrzebne są wiarygodne i pełne dane, które pozwolą rzetelnie wyciągnąć wnioski. I właśnie o konkretne dane będę pytał w ramach kampanii IleNaZdrowie.pl.

Źródła:

1. Raport PSOZ, rozdz. 2 i 4.1 oraz whitepaper decydencki „Sześć liczb” — publiczne wydatki na zdrowie ogółem 274,1 mld zł w planie na 2027 r. (7% PKB)

2. Koszty świadczeń NFZ 219,9 mld zł w planie na 2027 r. (źródło pierwotne: NFZ, projekt budżetu 2027); koszty świadczeń NFZ 98,1 mld zł w 2020 r.

3. GUS, Narodowy Rachunek Zdrowia — publiczne wydatki bieżące 229,1 mld zł w 2024 r.

4. Ustawa budżetowa na 2026 r., komunikat Ministerstwa Finansów — ochrona zdrowia 247,8 mld zł (6,81% PKB), obrona 200,1 mld zł (4,81% PKB), 800 plus 61,7 mld zł, 13. i 14. emerytura 31,8 mld zł

5. Potrzeby oświatowe 115 mld zł i szkolnictwo wyższe 44,3 mld zł — serwisy relacjonujące projekt budżetu 2026

6. Plan finansowy NFZ na 2026 r.: 217,4 mld zł, składka 184,3 mld, dotacja 26 mld

7. Uwaga redakcyjna: liczby na 2027 r. pochodzą z dokumentów projektowanych, nie uchwalonych — potwierdzić przed emisją

Kwoty z planów i projektów budżetu to plan, nie wykonanie. Przeliczenia na mieszkańca są przybliżeniem — liczba ubezpieczonych różni się od liczby ludności.