Interpelacja w sprawie aktualizacji towarów i usług objętych split payment

Interpelacja posła Janusza Kowalskiego z dnia 25 lipca 2025 roku w sprawie aktualizacji zakresu towarów i usług objętych obowiązkowym mechanizmem podzielonej płatności.

1 listopada 2019 roku weszły w życie przepisy ustawy o VAT, które nałożyły obowiązek stosowania mechanizmu podzielonej płatności przy zakupie towarów i usług wymienionych w załączniku nr 15 do ustawy o podatku od towarów i usług. Rozwiązanie to zostało wprowadzone, jako jeden z najważniejszych elementów uszczelniania systemu VAT.

Zakres załącznika nr 15 do ustawy o VAT został określony przez ustawodawcę w oparciu o wiedzę i okoliczności istniejące w 2019 roku. Zakres ten został skonsultowany i uzgodniony z Komisją Europejską.

Od wejścia w życie tych przepisów zakres załącznika nr 15 nie uległ żadnej zmianie. Przy czym pozwolenie na stosowanie obligatoryjnego mechanizmu podzielonej płatności musi być przedłużane co 3 lata.

Polska uzyskała od Unii Europejskiej ostatnią zgodę na stosowanie obowiązkowego mechanizmu podzielonej płatności, na kolejne trzy lata, na początku 2025 roku. Zgoda ta została udzielona, ale jak mi się wydaje ponownie dotyczy ona tylko takiego zakresu załącznika nr 15 do ustawy o VAT, jaki został wypracowany w 2019 roku.

Jak zatem rozumiem, przy złożeniu wniosku o udzielenie zgody na stosowanie mechanizmu podzielonej płatności do 2028 roku, Polska nie wnioskowała o rozszerzenie zakresu stosowania tego mechanizmu.

Jest to bardzo niepokojące, ponieważ oszuści podatkowi są bardzo elastyczni i wiadomym jest, że potrafią dostosowywać się do zmian prawnych, przerzucając swoją aktywność na te towary i usługi, które nie są objęte szczególnymi przepisami uszczelniającymi VAT.

Jeśli faktycznie Polska nie wnioskowała o rozszerzenie zakresu załącznika nr 15 do ustawy o VAT przy okazji wniosku o zgodę na przedłużenie derogacji do 2028 roku, to może to oznaczać poważne zaniedbanie ministra finansów i szefa KAS, zaniedbanie w dbaniu o szczelność polskiego systemu VAT.

Mając na uwadze powyższe, poseł Janusz Kowalski zwrócił się o odpowiedź na następujące pytania:

1. Czy minister finansów i gospodarki podjął próbę rozszerzenia zakresu załącznika nr 15 do ustawy o VAT przy ostatnim wniosku o przedłużenie derogacji na stosowanie obowiązkowego mechanizmu podzielonej płatności?

2. Jeśli tak, to z jakich powodów zakres załącznika nr 15 do ustawy o VAT nie został zmieniony do dnia dzisiejszego?

3. Jeśli nie, to:
a) Jakie są powody zaniechania podjęcia tej próby?
b) Czy minister finansów i gospodarki dysponuje analizami, z których wynika, że nie było potrzeby rozszerzenia załącznika nr 15 do ustawy o VAT?
c) Czy rozszerzenie mechanizmu podzielonej płatności na inne kategorie towarów i usług, które nie są obecnie objęte załącznikiem nr 15 do ustawy o VAT, nie jest potrzebne dla dalszego i ciągłego uszczelniania systemu VAT?

Oto odpowiedź Ministerstwa Finansów z dnia 4 września 2025 roku:

Odnosząc się do działań w celu rozszerzenia załącznika nr 15 do ustawy o VAT, który określa zakres obowiązkowego stosowania mechanizmu podzielonej płatności (MPP), informuję, że próby takie były podejmowane dwukrotnie.

Pierwsza próba miała miejsce przy wniosku o przedłużenie stosowania MPP na okres od 1 marca 2022 r. do 28 lutego 2025 r. Polska wnioskowała wtedy o rozszerzenie mechanizmu na kolejne towary i usługi podatne na nadużycia w VAT. Komisja Europejska odrzuciła jednak tę propozycję.

Druga próba została podjęta 27 marca 2024 r., wraz z wnioskiem o derogację w zakresie dalszego stosowania MPP w okresie od 1 marca 2025 r. do 29 lutego 2028 r. Wniosek obejmował zarówno przedłużenie dotychczasowych rozwiązań, jak i ich rozszerzenie. Komisja Europejska wskazała jednak, że odstępstwa przyznawane na mocy art. 395 dyrektywy VAT są ograniczone w czasie i zakresie, a rozszerzenie MPP prowadziłoby do fragmentacji rynku. Polska, aby nie ryzykować całkowitej odmowy, zmodyfikowała wniosek i ograniczyła go do utrzymania dotychczasowego zakresu 13 kategorii towarów i usług.

Decyzją Wykonawczą Rady (UE) 2025/373 z 18 lutego 2025 r. Polska została upoważniona do dalszego stosowania obowiązkowego MPP do 29 lutego 2028 r., ale wyłącznie w dotychczasowym zakresie.

W związku z tym nie mogę zgodzić się z twierdzeniem zawartym w interpelacji, że doszło do zaniedbania ze strony Ministra Finansów i Szefa KAS. Możliwość stosowania obowiązkowego MPP jest odstępstwem od regulacji unijnych i wymaga zgody Komisji Europejskiej, a Polska nie ma swobody w jego rozszerzaniu.

Podkreślam także, że 11 marca 2025 r. przyjęto pakiet „VAT w erze cyfrowej” (VAT in the Digital Age – ViDA), który przewiduje m.in. cyfrowe raportowanie w czasie rzeczywistym dla handlu transgranicznego w oparciu o faktury elektroniczne. Rozwiązanie to dostarczy państwom członkowskim danych niezbędnych do skuteczniejszej walki z oszustwami podatkowymi, zwłaszcza karuzelowymi.

Implementacja pakietu ViDA wraz z krajowymi rozwiązaniami, takimi jak Krajowy System e-Faktur (KSeF), może wkrótce stanowić kolejne skuteczne narzędzie ograniczania nieprawidłowości w rozliczaniu VAT.

Źródło: www.sejm.gov.pl

Janusz Kowalski, Poseł na Sejm RP