Interpelacja w sprawie danych dotyczących Systemu Teleinformatycznego Izby Rozliczeniowej

Interpelacja posła Janusza Kowalskiego z dnia 14 lipca 2026 roku w sprawie danych dotyczących Systemu Teleinformatycznego Izby Rozliczeniowej.

STIR (System Teleinformatyczny Izby Rozliczeniowej) jest wynikiem współpracy pomiędzy KAS a sektorem bankowym. W jego ramach instytucje finansowe badają obsługiwane przelewy pod kątem cech charakterystycznych dla karuzel podatkowych. W przypadku stwierdzenia nieprawidłowości szef KAS może zażądać zablokowania konta, wykorzystywanego do opłacania fikcyjnych transakcji na 72 godziny.

Według informacji udostępnionych przez Ministerstwo Finansów, KAS korzysta ze STIR z coraz mniejszą intensywnością. Liczba blokad bankowych dokonanych z zastosowaniem STIR zmniejszyła się pomiędzy latami 2023 a 2024 o prawie 1/5, z 315 do 258. Tymczasem według Krajowej Administracji Skarbowej, w pierwszej połowie 2024 r. wykryto 140,5 tys. fikcyjnych faktur, tj. aż o 103% więcej niż w pierwszej połowie 2023 r. Według informacji MF, w 2025 r. skarbówka wykryła ponad 376 tys. fikcyjnych faktur, czyli o 30% więcej niż w roku 2024. Oznacza to, że pomiędzy rokiem 2023 a 2025 skala oszustw podatkowych w Polsce wzrosła niemal trzykrotnie.

Mając na uwadze powyższe, poseł Janusz Kowalski zwrócił się o odpowiedź na następujące pytania:

1. Ile wynosiła liczba podmiotów należących do grup podwyższonego ryzyka, wykrytych przy pomocy STIR w poszczególnych kwartałach w okresie od stycznia 2019 r. do końca czerwca 2026 r.? W stosunku do jakiej ich części KAS podjęła dalsze czynności analityczne i kontrolne?

2. Ile wynosiła w poszczególnych kwartałach w okresie od stycznia 2019 r. do końca czerwca 2026 r. liczba powiązań karuzelowych i występujących w nich podmiotów, która została wykryta dzięki wykorzystaniu przekazywanych szefowi KAS w trybie dziennym informacji o wskaźniku ryzyka, rachunkach podmiotów kwalifikowanych oraz dziennych zestawień transakcji?

3. Co zrobiono od grudnia 2023 r., aby zwiększyć efektywność STIR jako narzędzia służącego zapobieganiu „zniknięciu” podatkowych przestępców z wyłudzonymi środkami? Jakie dalsze kroki planuje w tym zakresie Ministerstwo Finansów na lata 2026 i 2027?

Oto odpowiedź Ministerstwa Finansów z dnia 3 sierpnia 2026 roku:

1. Ile wynosiła liczba podmiotów należących do grup podwyższonego ryzyka, wykrytych przy pomocy STIR w poszczególnych kwartałach w okresie od stycznia 2019 r. do końca czerwca 2026 r.? W stosunku do jakiej ich części KAS podjęła dalsze czynności analityczne i kontrolne?

W związku z faktem, że wskaźnik ryzyka może być naliczany wielokrotnie dla jednego podmiotu (nawet kilka razy dziennie) dla potrzeb odpowiedzi przyjęto - analogicznie jak w Interpelacji nr 10766 w lipcu 2025 r. - pojedyncze (ostatnie) wystąpienie danego podmiotu w badanym okresie, tj. osobno 2025 r. i I-VI 2026 r. Pokazanie danych w ujęciu kwartalnym - mogłoby dać mylne wrażenie, że podmiotów z podwyższonym wskaźnikiem ryzyka w skali roku jest czterokrotnie więcej niż KAS wykazał w roku ubiegłym. Dane za lata 2019-2024 zostały przekazane w odpowiedzi na Interpelację nr 10766.

Należy wskazać, iż wymienione dane są dostępne jednostkom organizacyjnym i wykorzystywane w bieżących analizach. Zasadniczo w analizach uwzględnia się wskaźnik ryzyka udostępniony w STIR, uwzględniając dodatkowe kluczowe danepodatkowe.

2. Ile wynosiła w poszczególnych kwartałach w okresie od stycznia 2019 r. do końca czerwca 2026 r. liczba powiązań karuzelowych i występujących w nichpodmiotów, która została wykryta dzięki wykorzystaniu przekazywanych Szefowi KAS w trybie dziennym informacji o wskaźniku ryzyka, rachunkach podmiotów kwalifikowanych oraz dziennych zestawień transakcji?

Dane przekazywane za pośrednictwem systemu STIR do Szefa Krajowej Administracji Skarbowej stanowią istotny element procesów mających na celu identyfikację nieprawidłowości podatkowych, w tym oszustw karuzelowych. Niemniej jednak dane STIR nie mogą stanowić samodzielnej (wyłącznej) podstawy do uznania istnienia powiązania o charakterze karuzelowym. Dlatego też nie są w tym zakresie prowadzone odrębne statystyki obejmujące dane z wszystkich jednostek. Przeprowadzenie oceny występowania powiązań karuzelowych wymaga wykorzystania także innych danych przetwarzanych w systemach informatycznych Krajowej Administracji Skarbowej, w tym m.in. informacji z deklaracji podatkowych czy plików JPK_VAT. W konsekwencji dopiero zestawienie wszystkich kluczowych danych pochodzących z różnych źródeł i badanie ich wzajemnych zależności pozwala na ustalenie prawdopodobieństwa istnienia powiązania karuzelowego.

3. Co zrobiono od grudnia 2023 r., aby zwiększyć efektywność STIR jako narzędzia służącego zapobieganiu „zniknięciu” podatkowych przestępców z wyłudzonymi środkami? Jakie dalsze kroki planuje w tym zakresie Ministerstwo Finansów na lata 2026 i 2027?

W celu zapewnienia efektywnego i terminowego wykonywania przez podmioty sektora finansowego obowiązków związanych z funkcjonowaniem SITR Ministerstwo Finansów podejmuje szereg działań edukacyjnych i informacyjnych skierowanych do instytucji finansowych. Od 2019 r. Krajowa Administracja Skarbowa organizuje cykliczne spotkania z przedstawicielami sektora finansowego, których celem jest omówienie praktycznych aspektów współpracy przedstawicieli Krajowej Administracji Skarbowej i sektora bankowego w ramach STIR oraz zapewnienie efektywnego i terminowego wykonywania obowiązków. W latach 2024-2025 zorganizowano spotkania, w których uczestniczyło łącznie 96 osób, głównie przedstawiciele instytucji sektora finansowego, tj. banków oraz Krajowej Izby Rozliczeniowej (w 2026 r. jest także planowane takie spotkanie). Ponadto w 2026 r. przeprowadzono szkolenie dla pracowników/funkcjonariuszy wszystkich urzędów celno-skarbowych (łącznie dla 29 osób), którego tematem było typowanie podmiotów kwalifikowanych podejrzewanych o dokonywanie wyłudzeń skarbowych z wykorzystaniem sektora finansowego. Jednocześnie Krajowa Szkoła Skarbowości od grudnia 2023 r. realizowała szkolenia w zakresie STIR. Podobne działania są planowane na 2027 r. Przedstawiając powyższe wyjaśnienia, wyrażam nadzieję, że zostaną one uznane przez Pana Marszałka i Pana Posła za wyczerpujące.

Źródło: https://www.sejm.gov.pl