Interpelacja w sprawie liczby wykrytych przez administrację fikcyjnych faktur

Interpelacja posła Janusza Kowalskiego z dnia 27 sierpnia 2026 roku w sprawie liczby wykrytych przez administrację fikcyjnych faktur.

Odpowiadając na interpelację nr 18606, w sprawie danych dotyczących mechanizmu podzielonej płatności w VAT (MPP) w latach 2021-2026, Ministerstwo Finansów przedstawiło informacje wskazujące na obserwowany od pierwszego kwartału 2024 r. znaczący wzrost liczby wykrywanych w toku kontroli podatkowych i celno-skarbowych. tzw. „fikcyjnych faktur“.

Mając na uwadze powyższe, poseł Janusz Kowalski zwrócił się o odpowiedź na następujące pytania:

1. W jaki sposób Ministerstwo Finansów definiuje pojęcie „fikcyjnej faktury“, którym posłużono się w odpowiedzi na interpelację nr 18606? W szczególności, jakie przesłanki lub kryteria musi spełniać faktura wystawiona przez podatnika VAT, aby została uznana przez Krajową Administrację Skarbową za fikcyjną i uwzględniona w przedmiotowym zestawieniu?

2. Jakie były, w poszczególnych kwartałach w okresie od stycznia 2021 r. do końca czerwca 2026 r., najczęstsze przesłanki kwalifikowania przez KAS faktur jako fikcyjnych? Proszę o wskazanie dla każdego kwartału trzech najczęściej występujących przyczyn takiej kwalifikacji oraz liczby faktur, których każda z tych przyczyn dotyczyła. Proszę również o wskazanie, w odniesieniu do każdej z wymienionych kategorii, łącznej wartości sprzedaży wykazanej na zakwestionowanych fakturach oraz łącznej kwoty podatku należnego wykazanego na tych fakturach.

3. Jaka była, w poszczególnych kwartałach w okresie od stycznia 2021 r. do końca czerwca 2026 r., łączna wartość sprzedaży oraz łączna kwota podatku należnego wykazanego na fikcyjnych fakturach ujawnionych przez Krajową Administrację Skarbową? Przez ilu podatników faktury te zostały wystawione? Uprzejmie proszę o przedstawienie danych w podziale na poszczególne kwartały oraz stawki VAT.

4. Uprzejmie proszę o przedstawienie powyższych danych w podziale na poszczególne kwartały, stawki VAT oraz rodzaj wszczętego postępowania. W stosunku do ilu podatników, którzy wystawili zidentyfikowane przez Krajową Administrację Skarbową fikcyjne faktury, w okresie od stycznia 2021 r. do końca czerwca 2026 r. wszczęto – w związku z ich ujawnieniem – postępowanie podatkowe, kontrolę podatkową, kontrolę celno-skarbową, czynności sprawdzające lub postępowanie karne skarbowe? Jaka była łączna kwota podatku należnego wykazanego na fikcyjnych fakturach, którą Krajowa Administracja Skarbowa odzyskała w wyniku dobrowolnych wpłat podatników lub postępowania egzekucyjnego?

Oto odpowiedź Ministerstwa Finansów z dnia 28 września 2026 roku:

1) W jaki sposób Ministerstwo Finansów definiuje pojęcie „fikcyjnej faktury”, którym posłużono się w odpowiedzi na interpelację nr 18606? W szczególności, jakie przesłanki lub kryteria musi spełniać faktura wystawiona przez podatnika VAT, aby została uznana przez Krajową Administrację Skarbową za fikcyjną i uwzględniona w przedmiotowym zestawieniu?

Fikcyjna faktura to dokument, który nie odzwierciedla rzeczywistego zdarzenia gospodarczego, np. dostawy towaru lub świadczenia usług. Fikcyjnymi fakturami nie są natomiast faktury dokumentujące rzeczywiste zdarzenia gospodarcze, ale obarczone błędami np. podanie niewłaściwej stawki podatku VAT, błędnie wyliczony podatek itd.

2) Jakie były, w poszczególnych kwartałach w okresie od stycznia 2021 r. do końca czerwca 2026 r., najczęstsze przesłanki kwalifikowania przez KAS faktur jako fikcyjnych? Proszę o wskazanie dla każdego kwartału trzech najczęściej występujących przyczyn takiej kwalifikacji oraz liczby faktur, których każda z tych przyczyn dotyczyła. Proszę również o wskazanie, w odniesieniu do każdej z wymienionych kategorii, łącznej wartości sprzedaży wykazanej na zakwestionowanych fakturach oraz łącznej kwoty podatku należnego wykazanego na tych fakturach.

Uprzejmie informuję, że Ministerstwo Finansów nie gromadzi danych pozwalających na udzielenie odpowiedzi na te pytania.

3) Jaka była, w poszczególnych kwartałach w okresie od stycznia 2021 r. do końca czerwca 2026 r., łączna wartość sprzedaży oraz łączna kwota podatku należnego wykazanego na fikcyjnych fakturach ujawnionych przez Krajową Administrację Skarbową? Przez ilu podatników faktury te zostały wystawione? Uprzejmie proszę o przedstawienie danych w podziale na poszczególne kwartały oraz stawki VAT.

Tabela 1. Łączna wartość sprzedaży oraz łączna kwota podatku należnego (w mln zł) wykazanego na fikcyjnych fakturach ujawnionych przez Krajową Administrację Skarbową (KAS) w okresie od stycznia 2021 r. do końca czerwca 2026 r. (w ujęciu kwartalnym)

Tabela 2. Liczba fikcyjnych faktur oraz liczba wystawców fikcyjnych faktur wykrytych w kontrolach podatkowych i kontrolach celno-skarbowych w okresie od stycznia 2021 r. do końca czerwca 2026 r. (w ujęciu kwartalnym)

Jednocześnie informuję, że Ministerstwo Finansów nie gromadzi ww. danych w podziale na poszczególne stawki podatku VAT.

4) Uprzejmie proszę o przedstawienie powyższych danych w podziale na poszczególne kwartały, stawki VAT oraz rodzaj wszczętego postępowania. W stosunku do ilu podatników, którzy wystawili zidentyfikowane przez Krajową Administrację Skarbową fikcyjne faktury, w okresie od stycznia 2021 r. do końca czerwca 2026 r. wszczęto – w związku z ich ujawnieniem – postępowanie podatkowe, kontrolę podatkową, kontrolę celno-skarbową, czynności sprawdzające lub postępowanie karne skarbowe? Jaka była łączna kwota podatku należnego wykazanego na fikcyjnych fakturach, którą Krajowa Administracja Skarbowa odzyskała w wyniku dobrowolnych wpłat podatników lub postępowania egzekucyjnego?

Tabela 3. Liczba wszczętych kontroli celno-skarbowych oraz kontroli podatkowych, w których stwierdzono fikcyjne faktury w okresie od stycznia 2021 r. do końca czerwca 2026 r. (w ujęciu kwartalnym)

Dodatkowo informuję, że zgodnie z przepisami ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej organy KAS są uprawnione do prowadzenia postępowań przygotowawczych w sprawach czynów zabronionych związanych z fikcyjnymi fakturami, penalizowanych na podstawie przepisów art. 270a, 271a i 277a ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny oraz art. 62 § 2 i 2a ustawy z dnia 10 września 1999 r. - Kodeks karny skarbowy.

W okresie od 1 stycznia 2021 r. do 30 czerwca 2026 r. w ramach wszczętych i prowadzonych przez organy KAS postępowań przygotowawczych w sprawach o czyny określone w powyższych przepisach Kodeksu karnego i Kodeksu karnego skarbowego przedstawiono zarzuty łącznie ponad 19 tys. sprawców. Jednocześnie wyjaśniam, że wykrycie fikcyjnych faktur i nałożenie obowiązku zapłaty podatku z nich wynikającego następuje w procedurze o pełnym charakterze dowodowym. Procedura czynności sprawdzających nie pozwala na pełną weryfikację dowodową pod kątem wykrywania fikcyjnych faktur. Czynności sprawdzające mają z założenia charakter formalny i uproszczony, przez co nie są wystarczającym narzędziem do wykrywania i udowadniania procederu fikcyjnych faktur.

Dodatkowo informuję, że nie jest gromadzona statystyka w zakresie danych umożliwiających udzielenie odpowiedzi na pytanie dotyczące liczby wszczętych postępowań we wskazanym przez Pana Posła zakresie w rozbiciu na poszczególne okresy, jak również łącznej kwoty podatku należnego wykazanego na fikcyjnych fakturach, którą KAS odzyskała w wyniku dobrowolnych wpłat podatników lub postępowania egzekucyjnego.

Przedstawiając powyższe wyjaśnienia, wyrażam nadzieję, że zostaną one uznane przez Pana Marszałka i Pana Posła za wyczerpujące.

Źródło: https://www.sejm.gov.pl