Interpelacja w sprawie objęcia par jednopłciowych skutkami podatkowymi dla małżonków w drodze interpretacji ogólnej

Interpelacja posła Janusza Kowalskiego z dnia 5 października 2026 roku w sprawie rozszerzenia na osoby tej samej płci skutków podatkowych przewidzianych dla małżonków w drodze interpretacji ogólnej ministra finansów i gospodarki.

W dniu 24 września 2026 r. minister finansów i gospodarki wydał interpretację ogólną dotyczącą skutków podatkowych transkrypcji zagranicznych aktów małżeństwa osób tej samej płci. Zgodnie ze stanowiskiem Ministerstwa Finansów osoby, które uzyskały taką transkrypcję, mają być traktowane na gruncie prawa podatkowego jak małżonkowie, a więc korzystać z tych samych ulg i preferencji podatkowych oraz podlegać tym samym obowiązkom i ograniczeniom. Resort wskazał również, że skutki podatkowe transkrypcji mogą co do zasady być odnoszone już do momentu zawarcia małżeństwa za granicą.

Przyjęte rozwiązanie rodzi poważne wątpliwości dotyczące granic kompetencji ministra finansów i gospodarki oraz zakresu, w jakim za pomocą interpretacji ogólnej można kształtować sytuację podatników. Interpretacja powinna służyć wyjaśnianiu i ujednolicaniu stosowania obowiązujących przepisów, a nie zastępować ustawodawcę w rozstrzyganiu kwestii mających bezpośredni wpływ na zakres praw, obowiązków, ulg i preferencji podatkowych. 

Wątpliwości te są tym większe, że art. 18 Konstytucji RP odnosi pojęcie małżeństwa do związku kobiety i mężczyzny, zaś art. 217 Konstytucji RP wymaga, aby podstawowe elementy konstrukcji podatków, w tym zasady przyznawania ulg i zwolnień, były określane w drodze ustawy. Jednocześnie sam Naczelny Sąd Administracyjny, dopuszczając transkrypcję zagranicznego aktu małżeństwa osób tej samej płci, zaznaczył, że nie oznacza ona wprowadzenia do polskiego porządku prawnego instytucji małżeństwa osób tej samej płci.

Powstaje zatem zasadnicza wątpliwość, czy minister finansów i gospodarki, powołując się na skutki transkrypcji aktu stanu cywilnego, nie nadał jej w drodze interpretacji konsekwencji wykraczających poza samo uznanie określonego stanu cywilnego. Osobnego wyjaśnienia wymagają również możliwość odnoszenia skutków podatkowych do okresów poprzedzających transkrypcję, potencjalne korekty wcześniejszych rozliczeń oraz rzeczywiste konsekwencje finansowe przyjętego rozwiązania dla budżetu państwa.

Mając na uwadze powyższe, poseł Janusz Kowalski zwrócił się o odpowiedź na następujące pytania:

1. Proszę o wskazanie konkretnej podstawy prawnej, z której minister finansów i gospodarki wywodzi, że dokonanie transkrypcji zagranicznego aktu małżeństwa osób tej samej płci powoduje uznanie tych osób za małżonków na gruncie wszystkich przepisów prawa podatkowego posługujących się pojęciem „małżonek”. Proszę o wskazanie konkretnych przepisów prawa materialnego, a nie jedynie art. 14a Ordynacji podatkowej stanowiącego podstawę wydania interpretacji ogólnej.

2. Czy wyrok TSUE w sprawie C-713/23 nakłada na Polskę obowiązek przyznania osobom, których zagraniczny akt małżeństwa został transkrybowany, wszystkich uprawnień podatkowych przewidzianych przez polskiego ustawodawcę dla małżonków? Jeżeli tak, proszę o wskazanie konkretnych punktów sentencji lub uzasadnienia wyroku, z których minister wywodzi taki obowiązek.

3. Czy Ministerstwo Finansów analizowało, czy objęcie tej grupy podatników ulgami, zwolnieniami i preferencjami przewidzianymi dla małżonków stanowi zmianę zakresu podmiotowego tych preferencji? Jeżeli tak, w jaki sposób Pan Minister godzi dokonanie takiej zmiany w drodze interpretacji ogólnej z art. 217 Konstytucji RP, który zastrzega określanie zasad przyznawania ulg i zwolnień podatkowych dla ustawy?

4. Proszę o przedstawienie pełnego wykazu ustaw, podatków, ulg, zwolnień, preferencji, obowiązków oraz ograniczeń, do których – zdaniem Pana Ministra – znajduje zastosowanie interpretacja ogólna z 24 września 2026 r. Proszę w szczególności wskazać, jakie skutki interpretacja wywołuje w podatku dochodowym od osób fizycznych, podatku od spadków i darowizn oraz podatku od czynności cywilnoprawnych.

5. Minister publicznie stwierdził, że koszty wydanej interpretacji dla budżetu państwa będą „pomijalne”. Proszę podać dokładną kwotę oszacowanych skutków finansowych w ujęciu rocznym oraz łącznym, z uwzględnieniem możliwości korygowania rozliczeń za lata ubiegłe, a także przedstawić metodologię, dane i założenia, na podstawie których dokonano tego oszacowania.

6. Ilu podatników, według danych lub szacunków Ministerstwa Finansów, może skorzystać z interpretacji ogólnej oraz ile korekt deklaracji podatkowych i wniosków o stwierdzenie nadpłaty resort przewiduje w związku z możliwością odnoszenia skutków transkrypcji do okresów wcześniejszych?

7. Czy przed wydaniem interpretacji sporządzono analizę jej zgodności z Konstytucją RP, w szczególności z art. 18 i art. 217? Jeżeli tak, proszę wskazać, która komórka organizacyjna lub który organ sporządził tę analizę, kiedy została ona sporządzona oraz jakie były jej zasadnicze wnioski.

8. Czy projekt interpretacji był przed jej podpisaniem opiniowany przez Departament Prawny Ministerstwa Finansów, Krajową Administrację Skarbową, Rządowe Centrum Legislacji lub inne organy administracji rządowej? Jeżeli tak, proszę wskazać podmioty opiniujące, daty sporządzenia opinii oraz poinformować, czy zgłoszono zastrzeżenia dotyczące podstawy prawnej, zakresu lub skutków interpretacji.

9. Czy Ministerstwo Finansów przewiduje wydanie dodatkowych wytycznych dla organów Krajowej Administracji Skarbowej określających sposób rozpatrywania spraw dotyczących wcześniejszych okresów podatkowych? Jeżeli tak, kiedy takie wytyczne zostaną wydane i czy zostaną podane do publicznej wiadomości?

10. Czy interpretacja ogólna oznacza również pełne zastosowanie wobec takich osób przepisów Ordynacji podatkowej dotyczących odpowiedzialności za zobowiązania podatkowe majątkiem wspólnym małżonków oraz odpowiedzialności byłego małżonka za zaległości podatkowe powstałe w okresie trwania wspólności majątkowej? Jeżeli tak, proszę wyjaśnić, w jaki sposób organy podatkowe mają ustalać istnienie, zakres oraz skład majątku wspólnego, jeżeli stosunki majątkowe małżonków wynikają z prawa innego państwa, oraz wskazać podstawę prawną pozwalającą na objęcie tych osób takimi konsekwencjami w następstwie interpretacji ogólnej. 

11. Jeżeli minister uważa, że takie działanie mieści się w kompetencjach ministra finansów i gospodarki, proszę wskazać normę prawną wyznaczającą granice takiego rozszerzania zakresu podmiotowego ustaw podatkowych. Czy minister finansów i gospodarki nie uważa, że przyjęcie takiej wykładni tworzy precedens, w którym bez zmiany ustaw podatkowych i bez udziału parlamentu organ władzy wykonawczej może, za pomocą interpretacji ogólnej, rozszerzyć znaczenie pojęcia „małżonek” na kategorię osób, której polski ustawodawca wprost nie wskazał w tych przepisach?

Oto odpowiedź Ministerstwa Finansów z dnia 29 października 2026 roku:

Ad 1. Proszę o wskazanie konkretnej podstawy prawnej, z której Minister Finansów wywodzi, że dokonanie transkrypcji zagranicznego aktu małżeństwa osób tej samej płci powoduje uznanie tych osób za małżonków na gruncie wszystkich przepisów prawa podatkowego posługujących się pojęciem „małżonek”. Proszę o wskazanie konkretnych przepisów prawa materialnego, a nie jedynie art. 14a Ordynacji podatkowej (dalej: O.p.) stanowiącego podstawę wydania interpretacji ogólnej.

Podstawę stanowiska przedstawionego w interpretacji ogólnej nr DTS6.8022.6.2026 z dnia 24 września 2026 r. stanowią obowiązujące przepisy prawa podatkowego, odczytywane z uwzględnieniem regulacji dotyczących transkrypcji zagranicznych aktów stanu cywilnego, prawa Unii Europejskiej oraz orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej i sądów administracyjnych.

Przepisy ustaw podatkowych nie zawierają odrębnej, autonomicznej definicji małżeństwa na potrzeby prawa podatkowego. Interpretacja nie wprowadza do polskiego porządku prawnego instytucji małżeństwa osób tej samej płci, a jedynie określa skutki podatkowe wynikające z transkrybowanego do polskiego porządku prawnego aktu małżeństwa, zawartego przez obywateli Unii Europejskiej w innym niż Polska kraju członkowskim. Ze względu na łączne wystąpienie przesłanek opisanych na stronie 5 interpretacji ogólnej, MFiG dostrzegł ryzyko wystąpienia niejednolitej praktyki organów podatkowych w zakresie określania skutków na gruncie prawa podatkowego dokonania transkrypcji małżeństwa, które zostało zawarte w innym państwie członkowskim UE przez osoby tej samej płci. MFiG zwrócił uwagę na:

1. brak odrębnych, szczególnych ram prawnych, które zapewniałyby związkom jednopłciowym odpowiedni poziom ochrony i prawnego uznania w Polsce,

2. obowiązek wykonania wyroku TSUE w sprawie C-713/23 Wojewoda Mazowiecki, zgodnie z zasadą lojalnej współpracy, wyrażoną w art. 4 ust. 3 TUE,

3. zmianę praktyki kierowników urzędów stanu cywilnego oraz sądów administracyjnych co do braku sprzeczności transkrypcji zagranicznych aktów małżeństwa osób tej samej płci, w granicach i w celu wskazanym w wyroku w sprawie C-713/23 Wojewoda Mazowiecki, z podstawowymi zasadami porządku publicznego w Polsce.

Okoliczności te, szczegółowo wyjaśnione w treści interpretacji, uprawniały MFiG do skorzystania z uprawnienia do wydania interpretacji ogólnej, w celu zapewnienia jednolitego stosowania przepisów prawa podatkowego przez organy podatkowe przy uwzględnieniu orzecznictwa sądów, Trybunału Konstytucyjnego lub Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, zgodnie z art. 14a § 1 pkt 1 O.p.

Ad 2. Czy wyrok TSUE w sprawie C-713/23 nakłada na Polskę obowiązek przyznania osobom, których zagraniczny akt małżeństwa został transkrybowany, wszystkich uprawnień podatkowych przewidzianych przez polskiego ustawodawcę dla małżonków? Jeżeli tak, proszę o wskazanie konkretnych punktów sentencji lub uzasadnienia wyroku, z których Minister wywodzi taki obowiązek.

Wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 25 listopada 2025 r. w sprawie C-713/23 nie rozstrzyga bezpośrednio o przyznaniu osobom tej samej płci wszystkich uprawnień podatkowych przewidzianych w polskim prawie dla małżonków. Przedmiotem rozstrzygnięcia był obowiązek uznania małżeństwa legalnie zawartego w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej przez obywateli Unii tej samej płci, którzy skorzystali ze swobody przemieszczania się i pobytu. Jedną z możliwych form takiego uznania jest transkrypcja zagranicznego aktu małżeństwa do krajowego rejestru stanu cywilnego.

W pkt 61 uzasadnienia wyroku Trybunał wskazał, że obowiązek uznania takiego małżeństwa nie oznacza konieczności wprowadzenia do prawa krajowego instytucji małżeństwa osób tej samej płci, lecz służy zapewnieniu wykonywania praw wynikających z prawa Unii Europejskiej. W pkt 69 Trybunał podkreślił, że sposoby uznawania małżeństw przez państwa członkowskie nie mogą uniemożliwiać ani nadmiernie utrudniać korzystania z praw do swobodnego przemieszania się i pobytu. W pkt 75 wskazał natomiast na obowiązek stosowania przyjętego sposobu uznawania małżeństw bez rozróżnienia ze względu na płeć małżonków.

Wyrok ten nie określa szczegółowych skutków podatkowych uznania małżeństwa ani nie ustanawia odrębnego katalogu ulg, zwolnień czy preferencji podatkowych. Skutki te wynikają z właściwych przepisów prawa krajowego, których wykładni dokonano w interpretacji ogólnej nr DTS6.8022.6.2026, z uwzględnieniem obowiązków wynikających z prawa Unii Europejskiej. Zastosowanie poszczególnych uprawnień i preferencji podatkowych wymaga spełnienia warunków przewidzianych w odpowiednich ustawach podatkowych.

Ad 3. Czy Ministerstwo Finansów analizowało, czy objęcie tej grupy podatników ulgami, zwolnieniami i preferencjami przewidzianymi dla małżonków stanowi zmianę zakresu podmiotowego tych preferencji? Jeżeli tak, w jaki sposób Minister godzi dokonanie takiej zmiany w drodze interpretacji ogólnej z art. 217 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej (dalej: Konstytucja RP), który zastrzega określanie zasad przyznawania ulg i zwolnień podatkowych dla ustawy?

Zagadnienie wpływu przyjętej wykładni na zakres stosowania ulg, zwolnień i preferencji podatkowych zostało uwzględnione w interpretacji ogólnej nr DTS6.8022.6.2026 z dnia 24 września 2026 r. Zgodnie z art. 217 Konstytucji RP nakładanie podatków i innych danin publicznych, określanie podmiotów i przedmiotów opodatkowania, stawek podatkowych, a także zasad przyznawania ulg i umorzeń oraz kategorii podmiotów zwolnionych od podatków następuje w drodze ustawy. Oznacza to, że ustanawianie nowych ulg i zwolnień podatkowych, jak również określanie zasad korzystania z nich, należy do kompetencji ustawodawcy. Interpretacja ogólna wydana na podstawie art. 14a § 1 pkt 1 O.p. nie stanowi jednak aktu prawotwórczego i nie prowadzi do zmiany obowiązujących przepisów prawa podatkowego. Jej celem jest wyjaśnienie sposobu ich stosowania w sytuacji, w której podatnicy posługują się transkrybowanym aktem małżeństwa zawartego zgodnie z prawem w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej.

Należy przy tym zauważyć, że ulgi, zwolnienia i preferencje podatkowe, jako odstępstwa od zasady powszechności opodatkowania, co do zasady nie podlegają wykładni rozszerzającej. Nie oznacza to jednak możliwości odmiennego traktowania podatników znajdujących się w porównywalnej sytuacji prawnej wyłącznie ze względu na płeć osób, których małżeństwo zostało zawarte zgodnie z prawem innego państwa członkowskiego Unii Europejskiej i następnie transkrybowane do polskiego rejestru stanu cywilnego. Przyjęte w interpretacji ogólnej stanowisko nie polega zatem na ustanowieniu nowej kategorii podmiotów uprawnionych do korzystania z ulg i zwolnień podatkowych, lecz na określeniu skutków uznania statusu małżonka na potrzeby stosowania obowiązujących przepisów prawa podatkowego. Podstawą korzystania z poszczególnych preferencji pozostają przepisy właściwych ustaw podatkowych, a nie sama interpretacja ogólna.

W świetle powyższego przyjęta wykładnia nie stanowi zmiany przepisów określających zakres podmiotowy ulg i zwolnień podatkowych w drodze interpretacji ogólnej, lecz służy zapewnieniu jednolitego stosowania obowiązujących regulacji, z uwzględnieniem prawa Unii Europejskiej oraz konstytucyjnej zasady równości wobec prawa. Nie narusza tym samym zasady wyłączności ustawy w sprawach podatkowych, wynikającej z art. 217 Konstytucji RP.

Ad 4. Proszę o przedstawienie pełnego wykazu ustaw, podatków, ulg, zwolnień, preferencji, obowiązków oraz ograniczeń, do których – zdaniem Ministra – znajduje zastosowanie interpretacja ogólna z 24 września 2026 r. Proszę w szczególności wskazać, jakie skutki interpretacja wywołuje w podatku dochodowym od osób fizycznych, podatku od spadków i darowizn oraz podatku od czynności cywilnoprawnych.

Wykaz ustaw podatkowych, w których polski ustawodawca posługuje się pojęciami „małżonek”, „współmałżonek”, „małżeństwo” lub „związek małżeński”, jest elementem interpretacji ogólnej MFiG z dnia 24 września 2026 r. nr DTS6.8022.6.2026.

W interpretacji wskazano następujące ustawy:

1. ustawę z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa;

2. ustawę z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (dalej: PIT);

3. ustawę z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych;

4. ustawę z dnia 20 listopada 1998 r. o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne (dalej: ustawa o ryczałcie);

5. ustawę z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn (dalej: u.p.s.d.);

6. ustawę z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;

7. ustawę z dnia 6 grudnia 2008 r. o podatku akcyzowym;

8. ustawę z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (dalej: u.p.r.);

9. ustawę z dnia 16 listopada 2006 r. o opłacie skarbowej (dalej: u.o.s.).

Jak wskazano w interpretacji, wykaz ten ma charakter otwarty.

Poniżej przedstawiono informacje dotyczące przypadków, w których zastosowanie znajduje wykładnia pojęć „małżonek”, „współmałżonek”, „małżeństwo” lub „związek małżeński”, przyjęta w interpretacji ogólnej, ze wskazaniem wynikających z niej skutków podatkowych.

Podatek dochodowy od osób fizycznych oraz zryczałtowany podatek dochodowy

Przechodząc do przepisów ustawy PIT oraz ustawy o ryczałcie, należy zauważyć, że pojęcia takie jak „małżonek”, „współmałżonek”, „małżeństwo” lub „związek małżeński” występują odpowiednio w następujących przepisach tych ustaw:

1. wyłączenie przedmiotowe: art. 2 ust. 1 pkt 5 ustawy PIT;

2. wspólne opodatkowanie dochodów małżonków: art. 6 ust. 1, 2, 2a, 3, 3a, 8 i art. 32 ust. 3 ustawy PIT;

3. preferencyjne opodatkowanie dochodów przewidziane dla osób samotnie wychowujących dzieci: art. 6 ust. 4c, 8 i art. 32 ust. 3 ustawy PIT;

4. preferencyjne opodatkowanie dochodów przewidziane dla wdów i wdowców: art. 6a i art. 32 ust. 3 ustawy PIT;

5. opodatkowanie dochodów małoletnich dzieci: art. 7 ust. 2 i 3 ustawy PIT;

6. dochody ze wspólnego źródła: art. 8 ust. 9 i 10 ustawy PIT;

7. opodatkowanie przychodów w zakresie odpłatnego zbycia: art. 10 ust. 6 ustawy PIT;

8. zwolnienia przedmiotowe: art. 21 ust. 1 pkt 58ab i 59 ustawy PIT;

9. amortyzacja: art. 22g ust. 11, ust. 13 pkt 5 i art. 22k ust. 11 ustawy PIT;

10. wartość pracy współmałżonka: art. 22g ust. 4 i art. 23 ust. 1 pkt 10 ustawy PIT;

11. ceny transferowe: art. 23m ust. 1 pkt 4 ustawy PIT;

12. tzw. ulga rehabilitacyjna: art. 26 ust. 7e ustawy PIT;

13. tzw. ulga B+R: art. 26ea ust. 4 ustawy PIT;

14. tzw. ulga na zabytki: art. 26hb ust. 6 ustawy PIT;

15. tzw. ulga na dzieci: art. 27f ust. 2, ust. 2d pkt 2, ust. 2e i ust. 11 ustawy PIT;

16. zryczałtowany podatek dochodowy według stawki 19%: art. 30a ust. 1 pkt 9, 9a, 11c i 11e ustawy PIT;

17. opodatkowanie podatkiem od dochodów z niezrealizowanych zysków: art. 30da ust. 9 i art. 30db ust. 2 ustawy PIT;

18. podatek od dochodów zagranicznej spółki kontrolowanej: art. 30f ust. 2 pkt 4 lit. b ustawy PIT;

19. ryczałt od przychodów zagranicznych osób przenoszących miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej: art. 30p ust. 2 ustawy PIT;

20. tzw. kredyt podatkowy: art. 44 ust. 7b ustawy PIT;

21. przekazanie 1,5% podatku na rzecz organizacji pożytku publicznego: art. 45c ust. 5 pkt 1 ustawy PIT;

22. wyłączenia z opodatkowania ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych: art. 8 ust. 1 pkt 5 ustawy o ryczałcie;

23. wspólne rozliczenie najmu prywatnego: art. 12 ust. 6–8 i 13 ustawy o ryczałcie;

24. tzw. kredyt podatkowy: art. 21 ust. 7 ustawy o ryczałcie;

25. warunki opodatkowania kartą podatkową: art. 25 ust. 1 pkt 5, ust. 7 i ust. 9 ustawy o ryczałcie;

26. stawki karty podatkowej: art. 27 ust. 1 pkt 1 i art. 28 ustawy o ryczałcie;

27. liczba zatrudnionych warunkująca opodatkowanie kartą podatkową: załącznik nr 3 do ustawy o ryczałcie.

Odnosząc się natomiast do skutków, jakie wywołuje interpretacja ogólna w podatku dochodowym od osób fizycznych, należy wskazać, że na gruncie wymienionych przepisów osoby tej samej płci, które zawarły małżeństwo w innym niż Rzeczpospolita Polska państwie członkowskim Unii Europejskiej i uzyskały transkrypcję aktu małżeństwa do polskiego rejestru stanu cywilnego, są traktowane tak samo jak osoby pozostające w związku małżeńskim w rozumieniu art. 1 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy. Równość dotyczy zarówno sfery praw, jak i obowiązków podatkowych małżonków.

Podatek od spadków i darowizn

Na gruncie ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. u.p.s.d. skutki wynikające z interpretacji ogólnej odnoszą się zarówno do uznania istnienia małżeństwa, jak i do powstałego w jego następstwie stosunku powinowactwa między małżonkiem a krewnymi drugiego małżonka. Oznacza to, że dla celów stosowania przepisów tej ustawy skutki te obejmują również nabywców rzeczy lub praw majątkowych będących krewnymi zbywcy albo krewnymi jego małżonka (powinowatymi).

Ustalenie istnienia małżeństwa oraz wynikającego z niego powinowactwa ma znaczenie dla określenia zasad opodatkowania nabycia rzeczy i praw majątkowych. W zależności od stopnia pokrewieństwa lub powinowactwa między nabywcą a zbywcą nabywca podlega zaliczeniu do odpowiedniej grupy podatkowej, o której mowa w art. 14 ustawy u.p.s.d., co wpływa na wysokość kwoty wolnej od podatku oraz właściwe stawki podatkowe.

Jednocześnie zgodnie z art. 4a ust. 1 ustawy u.p.s.d. zwolnieniu od podatku podlega nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych przez małżonka, zstępnych, wstępnych, pasierba, rodzeństwo, ojczyma oraz macochę, pod warunkiem zgłoszenia nabycia właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego w terminie 6 miesięcy od dnia powstania obowiązku podatkowego oraz, w przypadku nabycia środków pieniężnych, odpowiedniego udokumentowania przekazania środków.

Podatek od czynności cywilnoprawnych

Zaszeregowanie do odpowiedniej grupy podatkowej, o której mowa w art. 14 ustawy u.p.s.d., stanowi przesłankę zastosowania zwolnień określonych w art. 9 pkt 5 oraz pkt 10 lit. b i c ustawy z dnia 9 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych (Dz. U. z 2026 r. poz. 191).

Zgodnie z art. 9 pkt 5 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych zwolnieniu od podatku podlega zamiana budynku mieszkalnego lub jego części, lokali mieszkalnych stanowiących odrębne nieruchomości, spółdzielczych własnościowych praw do lokalu mieszkalnego oraz prawa do domu jednorodzinnego lub lokalu w małym domu mieszkalnym, jeżeli stronami tej czynności są osoby zaliczane do I grupy podatkowej w rozumieniu przepisów ustawy u.p.s.d.

Art. 9 pkt 10 lit. b i c ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych przewiduje zwolnienia dotyczące pożyczek udzielanych pomiędzy osobami należącymi do kręgu podmiotów określonych odpowiednio w art. 4a ustawy u.p.s.d. oraz osobami zaliczonymi do I grupy podatkowej w rozumieniu tej ustawy.

Opłata skarbowa

Zgodnie z treścią interpretacji ogólnej ww. pojęcia występują również na gruncie ustawy u.o.s. Opłacie skarbowej nie podlega dokonanie czynności urzędowej i wydanie zaświadczenia w sprawach o zmianę imienia (imion) lub nazwiska osób, którym bezprawnie je zmieniono, a także zstępnych i małżonków tych osób (art. 2 ust. 1 pkt 6 ustawy u.o.s.).

Z opłaty skarbowej zwolnione jest także złożenie dokumentu stwierdzającego udzielenie pełnomocnictwa lub prokury oraz jego odpisu, wypisu lub kopii - jeżeli pełnomocnictwo udzielane jest małżonkowi, wstępnemu, zstępnemu lub rodzeństwu (na podstawie części IV pkt 3 załącznika do ustawy u.o.s.).

Podatek rolny

Zgodnie z art. 12 ust. 5 ustawy u.p.r. nie stosuje się zwolnienia z podatku rolnego w razie nabycia gruntów od indywidualnych właścicieli gospodarstw rolnych, jeżeli nabywca jest małżonkiem, krewnym w linii prostej lub jego małżonkiem, pasierbem, zięciem lub synową sprzedawcy gruntów.

Pozostałe skutki podatkowe

Interpretacja ogólna znajduje również zastosowanie do przepisów pozostałych wymienionych ustaw podatkowych, w których status małżonka ma znaczenie dla ustalenia praw i obowiązków podatników.

Na gruncie Ordynacji podatkowej dotyczy to w szczególności regulacji dotyczących odpowiedzialności za zobowiązania podatkowe, możliwości zapłaty podatku przez małżonka podatnika, a także uprawnień procesowych przewidzianych dla małżonków. W pozostałych ustawach skutki stosowania interpretacji zależą od treści poszczególnych przepisów odwołujących się do statusu małżonka oraz przesłanek ich zastosowania.

Należy podkreślić, że skutki stosowania interpretacji ogólnej obejmują zarówno określone uprawnienia, ulgi i zwolnienia podatkowe, jak również obowiązki oraz ograniczenia wynikające ze statusu małżonka. Zastosowanie poszczególnych regulacji wymaga każdorazowo spełnienia warunków przewidzianych we właściwych przepisach prawa podatkowego.

Ad 5. Minister publicznie stwierdził, że koszty wydanej interpretacji dla budżetu państwa będą „pomijalne”. Proszę podać dokładną kwotę oszacowanych skutków finansowych w ujęciu rocznym oraz łącznym, z uwzględnieniem możliwości korygowania rozliczeń za lata ubiegłe, a także przedstawić metodologię, dane i założenia, na podstawie których dokonano tego oszacowania.

Ad 6. Ilu podatników, według danych lub szacunków Ministerstwa Finansów, może skorzystać z interpretacji ogólnej oraz ile korekt deklaracji podatkowych i wniosków o stwierdzenie nadpłaty resort przewiduje w związku z możliwością odnoszenia skutków transkrypcji do okresów wcześniejszych?

Ustosunkowując się łącznie do pytań nr 5 i 6, wskazać należy, że zgodnie z danymi statystycznymi pochodzącymi z rejestru stanu cywilnego, według stanu na dzień 15 września 2026 r., w polskich urzędach stanu cywilnego transkrybowano łącznie 349 aktów małżeństwa osób tej samej płci, z czego 228 dotyczyło małżeństw zawartych przed 2026 r., natomiast 121 - małżeństw zawartych w 2026 r.

Należy zaznaczyć, że przedstawione dane obejmują wszystkie zarejestrowane transkrypcje aktów małżeństwa osób tej samej płci, w tym również małżeństwa zawarte w państwach spoza Unii Europejskiej. Dane te nie zawierają wszystkich informacji niezbędnych do ustalenia, czy w poszczególnych przypadkach zostały spełnione przesłanki wskazane w interpretacji ogólnej. Tym samym liczba transkrybowanych aktów nie może być bezpośrednio utożsamiana z liczbą przypadków objętych zakresem przedmiotowym interpretacji ogólnej.

Ponadto, skutki finansowe stosowania interpretacji ogólnej nr DTS6.8022.6.2026 zależą od indywidualnej sytuacji podatników oraz spełnienia warunków przewidzianych w przepisach właściwych ustaw podatkowych. Oznacza to, że nie każda osoba, której dotyczy interpretacja ogólna, będzie uprawniona do skorzystania z danej ulgi lub preferencji podatkowej. Jednocześnie należy mieć na uwadze, że skutki interpretacji mogą prowadzić zarówno do zmniejszenia jak i do zwiększenia dochodów podatkowych, gdyż interpretacja ogólna nie jest ograniczona do preferencji podatkowych, ale dotyczy również obowiązków i ograniczeń.

Określenie przewidywanego wpływu interpretacji ogólnej na dochody podatkowe, zarówno w ujęciu rocznym, jak i łącznym wymagałoby uwzględnienia rzeczywistej sytuacji podatników w ich indywidualnej sprawie, w tym spełnienia przez nich ustawowych przesłanek oraz charakteru zdarzeń podlegających opodatkowaniu. Dostępne informacje nie pozwalają na wiarygodne określenie kwot skutków finansowych w poszczególnych podatkach, w tym skutków ewentualnych korekt rozliczeń za lata ubiegłe, przy czym wskazana na wstępie skala dokonanych transkrypcji nie jest znacząca.

W konsekwencji nie jest możliwe przedstawienie dokładnych kwot przewidywanego wpływu interpretacji na dochody podatkowe ani szczegółowego wyliczenia tych skutków w ujęciu rocznym i łącznym.

Odnosząc się natomiast do kwestii ewentualnych korekt deklaracji podatkowych za lata ubiegłe oraz wniosków o stwierdzenie nadpłaty, należy wskazać, że zgodnie z interpretacją ogólną skutki podatkowe wynikające z uznania małżeństwa należy co do zasady rozpatrywać od dnia jego zawarcia, z uwzględnieniem indywidualnych okoliczności danej sprawy oraz właściwych przepisów prawa podatkowego. Nie oznacza to jednak automatycznego powstania nadpłaty podatku ani prawa do jego zwrotu. Ustalenie, czy w danej sprawie wystąpiła nadpłata, wymaga każdorazowo oceny sytuacji podatnika, w tym spełnienia warunków zastosowania określonych preferencji podatkowych, a także uwzględnienia przepisów regulujących powstanie i stwierdzenie nadpłat oraz przedawnienie zobowiązań podatkowych.

Dostępne dane statystyczne dotyczące transkrybowanych aktów małżeństwa nie zawierają informacji pozwalających na określenie liczby podatników, którzy mogliby skorzystać z poszczególnych preferencji podatkowych, ani liczby potencjalnych korekt deklaracji podatkowych i wniosków o stwierdzenie nadpłaty. W konsekwencji nie jest możliwe wiarygodne oszacowanie liczby takich korekt i wniosków, które mogłyby zostać złożone w związku ze stosowaniem interpretacji ogólnej.

Ad 7. Czy przed wydaniem interpretacji sporządzono analizę jej zgodności z Konstytucją RP, w szczególności z art. 18 i art. 217 Konstytucji? Jeżeli tak, proszę wskazać, która komórka organizacyjna lub który organ sporządził tę analizę, kiedy została ona sporządzona oraz jakie były jej zasadnicze wnioski.

W odniesieniu do kwestii zgodności interpretacji ogólnej nr DTS6.8022.6.2026 z Konstytucją RP, w szczególności z jej art. 18 i art. 217, należy wskazać, że podstawy prawne oraz przesłanki przyjętego stanowiska zostały przedstawione w treści interpretacji ogólnej. Stanowisko to uwzględnia obowiązujące przepisy prawa krajowego, w tym przepisów Konstytucji RP, jak również charakter prawny interpretacji ogólnej oraz obowiązki wynikające z prawa Unii Europejskiej, w szczególności z wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej w sprawie C-713/23.

W nawiązaniu do art. 18 Konstytucji RP należy podkreślić, że interpretacja ogólna nie zmienia definicji małżeństwa wynikającej z prawa krajowego ani nie ingeruje w przepisy prawa rodzinnego. Jej przedmiotem jest określenie skutków podatkowych uznania małżeństwa legalnie zawartego w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej, którego akt został transkrybowany do polskiego rejestru stanu cywilnego.

Z kolei art. 217 Konstytucji RP ustanawia zasadę wyłączności ustawy w sprawach podatkowych, w tym zakresie określania zasad przyznawania ulg i zwolnień podatkowych. Interpretacja ogólna nie ustanawia jednak nowych ulg, zwolnień ani obowiązków podatkowych, lecz wyjaśnia sposób stosowania obowiązujących przepisów do zdarzenia mającego miejsce za granicą i uznanego w Polsce w drodze transkrypcji. Podstawą poszczególnych uprawnień i obowiązków podatników pozostają przepisy właściwych ustaw podatkowych.

Przyjęte w interpretacji ogólnej stanowisko służy zatem zapewnieniu jednolitego stosowania obowiązujących przepisów prawa podatkowego, z uwzględnieniem Konstytucji RP oraz prawa Unii Europejskiej.

Ad 8. Czy projekt interpretacji był przed jej podpisaniem opiniowany przez Departament Prawny Ministerstwa Finansów, Krajową Administrację Skarbową, Rządowe Centrum Legislacji lub inne organy administracji rządowej? Jeżeli tak, proszę wskazać podmioty opiniujące, daty sporządzenia opinii oraz poinformować czy zgłoszono zastrzeżenia dotyczące podstawy prawnej, zakresu lub skutków interpretacji.

Projekt interpretacji ogólnej przed jej podpisaniem był przedmiotem uzgodnień wewnętrznych, w tym z Departamentem Prawnym Ministerstwa Finansów. Treść opublikowanej interpretacji ogólnej stanowi wynik tych uzgodnień, w szczególności w odniesieniu do jej podstawy prawnej, zakresu i skutków.

Ad 9. Czy Ministerstwo Finansów przewiduje wydanie dodatkowych wytycznych dla organów Krajowej Administracji Skarbowej określających sposób rozpatrywania spraw dotyczących wcześniejszych okresów podatkowych? Jeżeli tak, kiedy takie wytyczne zostaną wydane i czy zostaną podane do publicznej wiadomości?

Obecnie Ministerstwo Finansów nie planuje wydania dodatkowych wytycznych dla organów Krajowej Administracji Skarbowej dotyczących stosowania przepisów proceduralnych przy rozpatrywaniu spraw odnoszących się do wcześniejszych okresów podatkowych.

Ministerstwo nie wyklucza jednak ponownego rozważenia potrzeby wydania takich wytycznych, jeżeli organy podatkowe lub podatnicy będą sygnalizować problemy związane ze stosowaniem przepisów ustaw podatkowych w zakresie zagadnień objętych przedmiotową interpretacją ogólną.

Ad 10. Czy interpretacja ogólna oznacza również pełne zastosowanie wobec takich osób przepisów Ordynacji podatkowej dotyczących odpowiedzialności majątkiem wspólnym małżonków oraz odpowiedzialności byłego małżonka za zaległości podatkowe powstałe w okresie trwania wspólności majątkowej? Jeżeli tak, proszę wyjaśnić, w jaki sposób organy podatkowe mają ustalać istnienie, zakres oraz skład majątku wspólnego, jeżeli stosunki majątkowe małżonków wynikają z prawa innego państwa, oraz wskazać podstawę prawną pozwalającą na objęcie tych osób takimi konsekwencjami w następstwie interpretacji ogólnej.

Zgodnie z interpretacją ogólną MFiG nr DTS6.8022.6.2026 z dnia 24 września 2026 r. skutki podatkowe transkrypcji zagranicznego aktu małżeństwa należy odnosić również na sferę obowiązków, jakie prawo podatkowe nakłada na małżonków.

Zasadą na gruncie ustawy O.p. jest, że w przypadku osób pozostających w związku małżeńskim odpowiedzialność podatnika za wynikające ze zobowiązań podatkowych podatki obejmuje majątek odrębny podatnika oraz majątek wspólny podatnika i jego małżonka (art. 29 § 1).

Z kolei na podstawie art. 110 § 1 O.p. rozwiedziony małżonek podatnika odpowiada całym swoim majątkiem solidarnie z byłym małżonkiem za zaległości podatkowe z tytułu zobowiązań podatkowych powstałych w czasie trwania wspólności majątkowej, jednakże tylko do wysokości wartości przypadającego mu udziału w majątku wspólnym. O odpowiedzialności podatkowej rozwiedzionego małżonka, jako osoby trzeciej, organ podatkowy orzeka w drodze decyzji (art. 108 § 1 O.p.).

W interpretacji ogólnej z 24 września 2026 r. stwierdzono, że istnienie wspólności majątkowej małżeńskiej:

„ma charakter obiektywny i stanowi element stanu faktycznego sprawy. Prawo podatkowe pozostaje w tym zakresie wtórne względem rozwiązań z zakresu prawa cywilnego i rodzinnego. Ewentualne wątpliwości co do możliwości powstania wspólności majątkowej małżeńskiej na gruncie właściwego prawa rodzinnego muszą być więc rozstrzygane na gruncie tej gałęzi prawa, z uwzględnieniem postanowień prawa prywatnego międzynarodowego.”.

W gestii organu podatkowego leży ustalenie stanu faktycznego sprawy, w tym okoliczności, z których mogą być wywodzone skutki podatkowe istnienia bądź nieistnienia wspólności majątkowej małżeńskiej.

Zastosowanie tu mają ogólne zasady postępowania dowodowego przewidziane w O.p., w szczególności:

1. zasada prawdy obiektywnej (art. 122 § 1 O.p.), zgodnie z którą organ podatkowy zobowiązany jest podjąć wszelkie działania niezbędne w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy,

2. zasada zupełności postępowania dowodowego (art. 187 § 1 O.p.) nakazująca zebrać i rozpatrzeć cały materiał dowodowy,

3. zasada swobodnej oceny dowodów (art. 191 O.p.), zgodnie z którą organ ocenia wartość poszczególnych dowodów według własnego przekonania, z uwzględnieniem całokształtu materiału dowodowego.

Ponadto art. 180 § 1 O.p. przewiduje otwarty katalog środków dowodowych, co oznacza że jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy i nie jest sprzeczne z prawem.

Należy mieć również na uwadze art. 194 § 1 O.p., zgodnie z którym dokumenty urzędowe sporządzone w formie określonej przepisami prawa przez powołane do tego organy władzy publicznej stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone. Dokumentem urzędowym w rozumieniu art. 194 O.p. może być również zagraniczny dokument urzędowy.

Niemniej jednak podkreślenia wymaga, że uznanie określonego dokumentu zagranicznego za dokument urzędowy w rozumieniu O.p. jest uzależnione od ustaleń przyjętych w umowach międzynarodowych, których stroną jest Polska (art. 91 Konstytucji RP). W szczególności do kategorii takich dokumentów zaliczyć należy informacje od organów podatkowych państw obcych.

Przy prowadzeniu postępowania dowodowego organ powinien kierować się zasadą proporcjonalności podejmowanych czynności. Dopiero zatem okoliczności konkretnej sprawy powinny być podstawą do występowania do organów państw trzecich.

Organ podatkowy może również żądać przedstawienia dowodów od strony postępowania. Dowodami takimi mogą być dokumenty urzędowe wydane przez właściwe organy państwa obcego, akty notarialne dotyczące ustroju majątkowego, zaświadczenia wydawane zgodnie z prawem właściwego państwa, oświadczenia małżonków lub inne dokumenty pozwalające ustalić obowiązujący ustrój majątkowy. Podstawę prawną do zwrócenia się przez organ podatkowy do strony postępowania o przetłumaczenie na język polski składanych przez stronę dokumentów sporządzonych w języku obcym stanowi art. 189 § 3 O.p.

Ad 11. Jeżeli Minister uważa, że takie działanie mieści się w kompetencjach Ministra Finansów, proszę wskazać normę prawną wyznaczającą granice takiego rozszerzania zakresu podmiotowego ustaw podatkowych. Czy Minister Finansów nie uważa, że przyjęcie takiej wykładni tworzy precedens, w którym bez zmiany ustaw podatkowych i bez udziału parlamentu organ władzy wykonawczej może, za pomocą interpretacji ogólnej, rozszerzyć znaczenie pojęcia „małżonek” na kategorię osób, której polski ustawodawca wprost nie wskazał w tych przepisach?

Granice kompetencji MFiG do wydawania interpretacji ogólnych wyznacza art. 14a § 1 pkt 1 O.p. Przepis ten upoważnia ministra do dokonywania wykładni obowiązujących przepisów prawa podatkowego w celu zapewnienia ich jednolitego stosowania przez organy podatkowe, nie przyznaje natomiast kompetencji do stanowienia nowych przepisów ani zmiany ich treści.

Interpretacja ogólna nr DTS6.8022.6.2026 nie stanowi rozszerzenia zakresu podmiotowego ustaw podatkowych w drodze aktu władzy wykonawczej. Przyjęte stanowisko wynika z konieczności określenia sposobu stosowania obowiązujących przepisów prawa podatkowego w odniesieniu do sytuacji prawnej powstałej w następstwie wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej w sprawie C-713/23 oraz transkrypcji zagranicznych aktów małżeństwa do polskiego rejestru stanu cywilnego.

Należy podkreślić, że interpretacja ogólna nie wprowadza do polskiego porządku prawnego nowej instytucji małżeństwa ani nie zmienia przepisów Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Nie prowadzi również do ustanowienia nowych ulg, zwolnień czy obowiązków podatkowych. Materialnoprawną podstawą ich zastosowania pozostają przepisy poszczególnych ustaw podatkowych. Interpretacja nie zastępuje ustawodawcy, lecz wyjaśnia sposób stosowania obowiązujących regulacji.

Nie można zatem utożsamiać przyjętej wykładni z dowolnym rozszerzaniem znaczenia pojęć ustawowych przez organ władzy wykonawczej. Granice wykładni wyznaczają treść obowiązujących przepisów, ich cel i systemowe powiązania, a także obowiązek uwzględnienia prawa Unii Europejskiej w zakresie wynikającym z jego stosowania.

Wydanie omawianej interpretacji ogólnej nie stanowi precedensu polegającego na przyznaniu MFiG kompetencji do samodzielnego kształtowania zakresu podmiotowego ustaw podatkowych. Stanowi realizację ustawowego obowiązku dążenia do zapewnienia jednolitego stosowania prawa podatkowego w sytuacji wymagającej uwzględnienia skutków orzeczenia Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej.

Źródło: https://www.sejm.gov.pl