Interpelacja w sprawie planów zaostrzenia wymogów związanych z emisją cząstek stałych w przypadku kotłów zasilanych biopaliwami

Interpelacja posła Janusza Kowalskiego z dnia 28 listopada 2024 roku w sprawie planów zaostrzenia wymogów związanych z emisją cząstek stałych w przypadku kotłów zasilanych biopaliwami.

Wprowadzony przez Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej program „Czyste Powietrze“ został stworzony z myślą o wsparciu gospodarstw domowych w osiągnięciu efektywności energetycznej. Istotną kwestią w kontekście programu jest możliwość dofinansowania wymiany kotła grzewczego z tzw. „kopciuchów“ na kotły zasilane biopaliwami. Obecnie urządzenia, które mogą być dofinansowane z programu, muszą charakteryzować się obniżoną sezonową emisyjnością cząstek stałych wynoszącą ≤ 20 mg/m3. Zdecydowana większość rodzimych producentów spełnia wymagania. Niemniej pojawiają się alarmujące sygnały o planach wprowadzenia bardziej restrykcyjnych wymogów dotyczących emisji pyłów do atmosfery, a mianowicie producenci w najbliższej perspektywie będą zobowiązani do dostosowania emisyjności urządzeń do poziomu 10 mg/m3, a nawet mniej, co drastycznie wpłynie na cenę tychże produktów.

Mając na uwadze powyższe, poseł Janusz Kowalski zwrócił się o odpowiedź na następujące pytania:

1. Czy MKiŚ analizowało rynek polskich producentów i ich możliwości dostosowania się do planowanych zmian w dopuszczalnych normach emisyjnych? Jeśli tak, to czy analizowano to pod kątem wzrostu kosztów produkcji tych urządzeń, co automatycznie przełoży się na cenę dla konsumentów?

2. Jak MKiŚ zamierza zapewnić, że wprowadzenie bardziej rygorystycznych wymagań emisyjnych nie doprowadzi do marginalizacji polskich producentów kotłów na biopaliwa, którzy obecnie spełniają normy 20 mg/m3 i odgrywają istotną rolę w krajowym rynku urządzeń grzewczych?

3. Czy ministerstwo przeprowadziło analizy, dysponuje raportami naukowymi, które dotyczą wpływu ewentualnego wprowadzenia norm 5-10 mg/m3 dla kotłów na biopaliwa stałe na konkurencyjność polskich producentów i efektu ekologicznego.

4. Czy MKiŚ planuje wprowadzenie mechanizmów wsparcia dla producentów kotłów na pellet w dostosowaniu do nowych norm emisyjnych, np. przez fundusze na badania i rozwój czy subwencje na modernizację linii produkcyjnych? Jeśli nie, to dlaczego?

5. Jak MKiŚ odnosi się do wyników kontroli UOKiK, które wykazały, że kotły marki Ferroli nie spełniają wymaganych norm technicznych? Czy ministerstwo przeprowadziło analizę skutków tego naruszenia dla beneficjentów programu „Czyste Powietrze“?

6. Jakie kroki podjęto w celu wyeliminowania z rynku niespełniających norm kotłów Ferroli, które zostały zainstalowane dzięki wsparciu programu „Czyste Powietrze“? Czy przewiduje się ich obowiązkowy demontaż lub wymianę na urządzenia spełniające wymogi techniczne?

7. Dlaczego MKiŚ nie wprowadziło jeszcze krajowego systemu certyfikacji pelletu, który byłby tańszą i bardziej dostosowaną alternatywą dla międzynarodowych certyfikatów, takich jak ENplus czy DINplus? Czy ministerstwo zamierza wspierać rozwój lokalnego rynku pelletu przez ustanowienie takich standardów?

8. Dlaczego MKiŚ nie uwzględnia w swoich strategiach komunikacyjnych szerokiego wachlarza technologii OZE, takich jak kotły na pellet czy miejscowe ogrzewacze pomieszczeń, które mogą być bardziej efektywne i dostępne dla polskich gospodarstw domowych? Czy ministerstwo celowo promuje zagraniczne interesy kosztem krajowych producentów?

9. Czy minister klimatu uważa, że promocja pomp ciepła kosztem innych technologii OZE jest zgodna z celami zrównoważonego rozwoju oraz ochrony interesów polskich producentów i konsumentów? Jak ministerstwo planuje odpowiedzieć na zarzuty o faworyzowanie jednej technologii?

Oto odpowiedź Ministerstwa Klimatu i Środowiska z dnia 20 grudnia 2024 roku:

Wymagania dla kotłów na biomasę w programach dotacyjnych

W ramach prac nad zasadami i wymaganiami dla programu „Czyste Powietrze” brane są pod uwagę rozwiązania technologiczne dostępne na rynku dla beneficjentów programu oraz ich faktyczne koszty. Dotacje udzielane ze środków publicznych powinny spełniać istotną rolę nie tylko w zakresie uzyskania odpowiedniego efektu w postaci np. ograniczenia emisji zanieczyszczeń do powietrza czy poprawy efektywności energetycznej budynków. Ich rolą jest również stymulowanie innowacyjnych rozwiązań i uwzględnianie najlepszych dostępnych technik. Wysokie wsparcie finansowe w programie „Czyste Powietrze” powinno zachęcać producentów do rozwoju technologii urządzeń grzewczych w kierunku ograniczenia ich negatywnego wpływu na środowisko. Wyższe wymagania w programach dotacyjnych nie ograniczają w żadnym stopniu możliwości sprzedaży na polskim rynku urządzeń bez dotacji o niższych parametrach.

Dofinansowanie do modernizacji linii produkcyjnych

Polscy producenci kotłów na biomasę, którzy chcą zmodernizować swoje linie produkcyjne, mogą skorzystać z szerokiej oferty instrumentów wsparcia działalności badawczo-rozwojowej i inwestycyjnej w Programie Fundusze Europejskie dla Nowoczesnej Gospodarki. W załączeniu przekazuję informację w tym zakresie pozyskaną z Ministerstwa Funduszy i Polityki Regionalnej.

Wyniki kontroli rynku kotłów na biomasę

Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów (UOKiK) zlecił w 2024 roku przeprowadzenie badań laboratoryjnych wybranych kotłów na biomasę dostępnych na rynku. W wyniku badania w dwóch modelach kotłów marki Ferroli stwierdzono zaniżoną wartość sezonowej efektywności energetycznej ogrzewania pomieszczeń w stosunku do deklarowanej przez producenta o więcej niż 4 %, co stanowi niezgodność z tabelą 2 załącznika IV do rozporządzenia Komisji UE 2015/1189 z dnia 28 kwietnia 2015 r. w sprawie wykonania dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/125/WE w odniesieniu do wymogów dotyczących ekoprojektu dla kotłów na paliwo stałe. Powyższe wpływa na obliczenie współczynnika efektywności energetycznej, na podstawie którego określona zostaje klasa efektywności energetycznej kotła. Uwzględniając wyniki badań, ustalona klasa efektywności energetycznej kotła to A+, natomiast zadeklarowana przez producenta to A++. Zgodnie z procedurą, Prezes UOKiK wszczął z urzędu postępowania administracyjne w tym zakresie. Kontrola UOKiK nie wykazała natomiast niezgodności badanych kotłów z wymaganiami ekoprojektu. Program „Czyste Powietrze” dopuszcza finansowanie kotłów na biomasę o klasie energetycznej A+ i nie przewiduje wyższego dofinansowania dla kotłów o klasie energetycznej A++. Wykazana przez UOKiK niezgodność parametrów kotłów z deklaracją producenta, nie ma więc przełożenia na możliwość uzyskania dotacji w programie „Czyste Powietrze” lub jej wysokość.

Normy jakości dla paliw stałych z biomasy

Minister Klimatu i Środowiska dostrzega potrzebę wprowadzenia wymagań jakościowych dla paliw stałych z biomasy wprowadzanych do obrotu z przeznaczeniem do użycia w gospodarstwach domowych lub w instalacjach spalania o nominalnej mocy cieplnej mniejszej niż 1 MW i podjął działania w tym zakresie. W ramach ustawy z dnia 27 listopada 2024 r. o zmianie ustawy - Prawo ochrony środowiska oraz niektórych innych ustaw, skierowanej 5 grudnia 2024 r. do podpisu Prezydenta RP, w ramach art. 7 wprowadza się upoważnienia do wydania w drodze rozporządzeń wymagań jakościowych dla paliw stałych z biomasy. Jednocześnie prowadzony jest proces legislacyjny projektu rozporządzenia Ministra Klimatu i Środowiska w sprawie wymagań jakościowych dla biomasy pozyskanej z drzew i krzewów wprowadzanej do obrotu lub obejmowanej procedurą celną dopuszczenia do obrotu w postaci brykietu lub peletu. Projekt rozporządzenia 2 grudnia 2024 r. został skierowany do konsultacji publicznych, opiniowania i uzgodnień. Projekt rozporządzenia stanowi realizację rekomendacji z przeprowadzonego przeglądu wymagań jakościowych dla paliw stałych. Ustanowienie wymagań jakościowych dla paliw stałych z biomasy wprowadzanych do obrotu przyczyni się do ograniczenia emisji zanieczyszczeń powietrza, a tym samym zdrowia i życia obywateli. Jest również istotne ze względu na zaostrzone normy jakości powietrza w ramach nowej dyrektywy w sprawie jakości powietrza i czystszego powietrza dla Europy.

Dobór technologii OZE

Głównym celem programu „Czyste Powietrze” jest ograniczenie emisji zanieczyszczeń do powietrza i poprawa jakości powietrza. Cel ten jest realizowany poprzez wymianę nieefektywnych kotłów na paliwa stałe oraz poprawę efektywności energetycznej budynków. Ministerstwo Klimatu i Środowiska zachowuje neutralność technologiczną i nie promuje konkretnej technologii. Przewidywane w ramach programu oceny energetyczne budynku mają na celu zapewnienie odpowiedniego doboru docelowego źródła ogrzewania do konkretnego budynku oraz preferencji beneficjenta. Od kwietnia 2024 roku dofinansowaniem w ramach programu Czyste Powietrze objęte są wyłącznie pompy ciepła i kotły na biomasę umieszczone na liście Zielonych Urządzeń i Materiałów (ZUM). Zapewnia to ochronę beneficjentów programu przed zakupem urządzeń niskiej jakości.

Źródło: https://www.sejm.gov.pl