Interpelacja w sprawie wprowadzenia Osobistego Konta Inwestycyjnego dla gospodarstw domowych

Interpelacja posła Janusza Kowalskiego z dnia 11 sierpnia 2025 roku w sprawie wprowadzenia Osobistego Konta Inwestycyjnego jako narzędzia wsparcia inwestycji gospodarstw domowych

Rząd zapowiedział wprowadzenie nowego narzędzia inwestycyjnego w postaci Osobistego Konta Inwestycyjnego (OKI), mającego zachęcić gospodarstwa domowe do lokowania oszczędności w różne instrumenty finansowe, z zastosowaniem preferencji podatkowych. Program ten, według zapowiedzi, ma zwiększyć udział obywateli w finansowaniu gospodarki oraz pobudzić rynek kapitałowy. Wobec ogłoszenia planów wdrożenia tego mechanizmu powstaje szereg pytań o jego kształt, skutki i bezpieczeństwo dla uczestników, a także o wpływ na inne segmenty systemu finansowego oraz na budżet państwa.

Mając na uwadze powyższe, poseł Janusz Kowalski zwrócił się o odpowiedź na następujące pytania:

1. Jakie analizy ekonomiczne, sektorowe i regulacyjne poprzedziły decyzję o wprowadzeniu OKI, w tym analizy wpływu na sektor bankowy, rynek kapitałowy, obligacji oraz stabilność finansową, i czy ich wyniki zostaną przedstawione opinii publicznej?
   
2. Czy przeprowadzono analizę porównawczą podobnych rozwiązań w innych krajach i jakie wnioski z niej wynikają w kontekście skuteczności programu?
   
3. W jaki sposób rząd zamierza ograniczyć ryzyko odpływu środków z depozytów bankowych oraz związane z tym zmniejszenie możliwości kredytowych banków i zakłócenia równowagi rynkowej?
   
4. Jakie instrumenty finansowe będą dostępne w ramach OKI, jakie ograniczenia ryzyka będą obowiązywać oraz czy przewidziano limity wartości środków i ograniczenia krótkoterminowych wypłat w celu zachowania długoterminowego charakteru inwestycji?
   
5. Jakie mechanizmy zapobiegną nadmiernej koncentracji środków w wąskim katalogu instrumentów oraz czy planowane są zachęty lub priorytety inwestycyjne w określonych sektorach gospodarki, takich jak projekty infrastrukturalne czy MŚP, a także zasady alokacji środków między inwestycje krajowe a zagraniczne?
   
6. Jak zostanie zagwarantowana ochrona uczestników przed sprzedażą produktów inwestycyjnych nieadekwatnych do ich profilu ryzyka („misselling“)?
   
7. Jakie wymogi kapitałowe, licencyjne i organizacyjne będą musiały spełniać instytucje oferujące OKI oraz w jaki sposób będą one nadzorowane?
   
8. Jakie są szacowane roczne i całkowite koszty fiskalne programu, w tym koszty administracyjne i organizacyjne wdrożenia i obsługi, oraz jakie mechanizmy ich kompensacji i ograniczania są przewidziane?
   
9. Jak będzie wyglądał proces wypłaty środków z OKI, w tym konsekwencje podatkowe wcześniejszej likwidacji konta, oraz jakie mechanizmy pozwolą uniknąć nadmiernego obciążenia podatkowego uczestników?
   
10. Jakie mechanizmy kontroli, audytu i raportowania zostaną wdrożone w celu bieżącego monitorowania programu oraz czy będą publikowane cykliczne raporty z oceną jego wpływu na gospodarkę i system finansowy?
    
11. Jakie są główne, szczegółowo zdefiniowane cele wprowadzenia OKI, jak wpisują się one w strategiczne dokumenty rozwoju gospodarczego państwa?
    
12. Czy program będzie powiązany z kampanią edukacji finansowej zwiększającą kompetencje inwestycyjne obywateli?
    
13. Czy w ramach wprowadzenia programu przewiduje się równoległe zmiany legislacyjne ułatwiające emisję instrumentów finansowych przez krajowe przedsiębiorstwa, aby zapewnić odpowiednią ofertę inwestycyjną dla uczestników?
    
14. Czy zostaną wprowadzone narzędzia umożliwiające uczestnikom łatwe przenoszenie środków między różnymi instytucjami prowadzącymi OKI, aby zwiększyć konkurencyjność ofert?
    
15. Jak program będzie integrowany z innymi istniejącymi produktami oszczędnościowo-inwestycyjnymi, takimi jak IKE czy IKZE, aby uniknąć dublowania zachęt i nieefektywnego wykorzystania środków publicznych?

Oto odpowiedź Ministerstwa Finansów z dnia 10 września 2025 roku:

Projekt ustawy o osobistych kontach inwestycyjnych (OKI) ma na celu zwiększenie oszczędności gospodarstw domowych i efektywne ich zaangażowanie w gospodarkę. Obecnie kapitalizacja rynku akcji w UE jest niska w porównaniu z USA czy Japonią, a w Europie Środkowo-Wschodniej rynki kapitałowe są słabo rozwinięte, utrudniając firmom dostęp do finansowania. W Polsce kapitalizacja giełdowa do PKB wynosi około 20%, a stopa oszczędności gospodarstw domowych należy do najniższych w UE i OECD (2,41% w I kwartale 2024 r., wobec unijnej średniej 13,26%).

Środki Polaków koncentrują się głównie w depozytach i gotówce (ok. 1,75 bln zł), podczas gdy inwestycje w akcje czy obligacje korporacyjne wynoszą około 0,6 bln zł. Projekt OKI wzorowany jest na szwedzkim ISK, który zwiększył udział obywateli w inwestycjach i stał się kluczowym narzędziem polityki oszczędnościowej w Szwecji. Program będzie dobrowolny, z możliwością wpłat i wypłat w dowolnym momencie, a jego uczestnicy będą chronieni przepisami dyrektywy MiFID. Nadzór nad OKI sprawować będzie Komisja Nadzoru Finansowego.

Środki zgromadzone na OKI będą zwolnione z opodatkowania do 100 tys. zł, przy czym inwestycje w aktywa finansowe korzystają z pełnego limitu, a środki oszczędnościowe do 25 tys. zł. Nadwyżka ponad te limity będzie opodatkowana szacowaną stawką 0,8–0,9%. System ma motywować do lokowania środków w realną gospodarkę, jednocześnie umożliwiając tworzenie bezpiecznej poduszki finansowej i elastyczne zarządzanie aktywami.

Wprowadzenie OKI przyniesie korzyści społeczno-ekonomiczne: wzmocni kulturę oszczędzania i inwestowania, zwiększy bezpieczeństwo finansowe gospodarstw domowych, poprawi odporność finansową przedsiębiorstw i podniesie długoterminowy potencjał inwestycyjny Polski. Oczekuje się, że projekt przyczyni się do napływu kapitału na GPW w Warszawie (ok. 74 mld zł do 2040 r.), pogłębi rynek kapitałowy i zwiększy jego płynność.

OKI będzie uzupełnieniem istniejących produktów oszczędnościowo-inwestycyjnych (IKE, IKZE, PPE, PPK) i odpowiedzią na cele Unii Oszczędności i Inwestycji (SIU), ukierunkowane na mobilizację prywatnych oszczędności dla rozwoju gospodarczego. Szczegółowe rozwiązania oraz ich skutki przedstawione zostaną w projekcie ustawy i ocenie skutków regulacji.

Źródło: www.sejm.gov.pl

Janusz Kowalski, Poseł na Sejm RP 👍