Interpelacja w sprawie zasadności utrzymywania opłaty od posiadania psa

Interpelacja posła Janusza Kowalskiego z dnia 16 listopada 2025 roku w sprawie zasadności utrzymywania opłaty od posiadania psa oraz działań zmierzających do jej likwidacji

Opłata od posiadania psa, mimo upływu lat i zmian społecznych, pozostaje w polskim systemie prawnym reliktem, którego funkcjonowanie coraz trudniej uzasadnić zarówno z perspektywy fiskalnej, jak i administracyjnej. Maksymalna stawka tej daniny na rok 2025 wynosi 178,26 zł, a od 2026 roku wzrośnie do 186,28 zł, jednak wiele gmin już dziś wskazuje, że pobór opłaty jest dla nich nieopłacalny, ponieważ koszty jej obsługi przewyższają uzyskiwane wpływy. W praktyce prowadzi to do sytuacji, w której część samorządów całkowicie rezygnuje z opłaty, część pobiera symboliczne stawki, a inne utrzymują je na poziomie bliskim limitowi maksymalnemu. Powoduje to znaczne, nieuzasadnione różnice w obciążeniach mieszkańców oraz utrzymywanie archaicznego mechanizmu, który nie spełnia już funkcji fiskalnych, a z punktu widzenia obywateli stanowi zbędne i nierówne obciążenie. W obliczu zapowiedzianego wzrostu stawki maksymalnej oraz rosnącej dyskusji publicznej o potrzebie likwidacji tej daniny zasadne jest uzyskanie pełnej informacji o jej skali, znaczeniu oraz planach Ministerstwa Finansów wobec jej przyszłości.

W związku z powyższym, poseł Janusz Kowalskim zadał Ministerstwu Finansów następujące pytania:

1. Czy Ministerstwo Finansów prowadzi lub zleciło prowadzenie jakichkolwiek prac legislacyjnych dotyczących całkowitej likwidacji opłaty od posiadania psa w ustawie z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych? Jeśli tak – na jakim są etapie?
2. Czy w Ministerstwie Finansów trwają prace analityczne lub oceny skutków regulacji odnoszące się do zniesienia opłaty od posiadania psa, w tym wpływu takiej zmiany na dochody gmin? Jeżeli tak – proszę o przedstawienie zakresu, harmonogramu i przewidywanego terminu zakończenia analiz.
3. Czy Ministerstwo Finansów rozważa przygotowanie projektu nowelizacji, którego celem byłoby usunięcie opłaty od posiadania psa z katalogu opłat lokalnych, bądź jej zastąpienie innym rozwiązaniem?
4. Czy w ciągu ostatnich dwóch lat pojawiły się w Ministerstwie Finansów rekomendacje, postulaty lub uwagi ze strony departamentów merytorycznych sugerujące zasadność likwidacji tej opłaty?
5. Czy prowadzone były rozmowy z samorządami lub ich przedstawicielami, którzy wprost wskazywali, że opłata jest nieefektywna, nieracjonalna i powinna zostać usunięta? Jeśli tak – jakie argumenty podnoszono?
6. Czy Ministerstwo Finansów dostrzega przeszkody prawne, techniczne lub finansowe, które w jego ocenie uniemożliwiałyby zniesienie opłaty od posiadania psa na poziomie ustawowym? Proszę o ich precyzyjne przedstawienie.
7. Czy w bieżących priorytetach legislacyjnych Ministerstwa Finansów znajduje się modernizacja systemu opłat lokalnych, a jeżeli tak – czy przewiduje ona likwidację opłaty od posiadania psa jako instrumentu o niskiej efektywności?
8. Czy Ministerstwo Finansów przeprowadziło analizy porównawcze systemów zagranicznych, w których podobne opłaty zostały już zlikwidowane lub znacząco zreformowane? Jeżeli tak – jakie wnioski z nich płyną pod kątem możliwości zniesienia opłaty w Polsce?
9. Jeżeli Ministerstwo Finansów nie planuje likwidacji opłaty, proszę wskazać, jakie są powody utrzymywania w polskim systemie prawnym tego rozwiązania, pomimo deklaracji gmin o jego nieopłacalności oraz rosnącej liczbie samorządów rezygnujących z poboru?
10. Czy Ministerstwo Finansów zamierza przygotować ocenę funkcjonowania tej opłaty w latach 2020-2025, która mogłaby stanowić podstawę do decyzji o jej likwidacji? Jeśli nie – dlaczego?

Oto odpowiedź Ministerstwa Finansów:

Zgodnie z art. 18a ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych¹ opłatę od posiadania psów może wprowadzić, w drodze uchwały, rada gminy. Opłata ma charakter fakultatywny. Opłatę tę pobiera się od osób fizycznych posiadających psy. Podstawę opodatkowania stanowi liczba posiadanych psów. Rada gminy określa, w drodze uchwały, zasady ustalania i poboru oraz terminy płatności i wysokość stawki tej opłaty (art. 19 pkt 1 upol). Rada gminy może także zarządzić pobór tej opłaty w drodze inkasa oraz określić inkasentów i wysokość wynagrodzenia za inkaso (art. 19 ust. 2 i 3 upol).

Opłata od posiadania psów jest nieodpłatnym i bezzwrotnym świadczeniem publicznoprawnym na rzecz gminy. Stosownie do art. 4 pkt 3 lit. e ustawy z dnia 1 października 2024 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego² wpływy z tej opłaty stanowią jedno ze źródeł dochodów własnych gmin. Dochody te są przeznaczone na realizację zadań służących zaspokajaniu zbiorowych potrzeb wspólnoty.

Stawka maksymalna opłaty od posiadania psów w 2024 r. wynosiła 173,57 zł³, a w 2025 r. wynosi 178,26 zł⁴ rocznie od jednego psa. Stawki opłaty od posiadania psów w 2024 r. kształtowały się od 50 do 100 zł od każdego posiadanego psa.

W 2024 r. liczba gmin pobierających opłatę od posiadania psów wyniosła 14,3% gmin ogółem.

Obecnie o wprowadzeniu opłaty od posiadania psów decydują same gminy, a realne obciążenie tą daniną nie jest wysokie. Biorąc pod uwagę utrzymującą się od lat tendencję, gdzie w ramach posiadanej autonomii finansowej gminy coraz powszechniej odstępują od nakładania na swoich mieszkańców obowiązku ponoszenia opłaty od posiadania psów, ustawowe zmiany w tym zakresie nie są uzasadnione.

Źródło: www.sejm.gov.pl

Janusz Kowalski, Poseł na Sejm RP 👍