Polish Brief: Celem Ministerstwa jest sukcesywne pomnażanie posiadanych przez Państwo Polskie aktywów
Powołanie Ministerstwa Aktywów Państwowych było jedną z najpoważniejszych zmian, jaka zaszła po wyborach w rządowych strukturach. Oznaczała ona powrót do koncepcji zarzuconej przez Zjednoczoną Prawicę zaledwie kadencję wcześniej, tj. istnienia centralnego nadzorcy spółek Skarbu Państwa. Czy MAP to wskrzeszone pod inną nazwą Ministerstwo Skarbu, czy też zupełnie nowa jakość w zarządzaniu spółkami Skarbu Państwa? O misji nowego ministerstwa, strategicznych celach i sposobie sprawowania nadzoru właścicielskiego nad setkami spółek, nie tylko gigantami, ale także licznym gronem MŚP, rozmawiamy z sekretarzem stanu MAP Januszem Kowalskim.
PolishBrief: Ministerstwo Aktywów Państwowych to powrót do scentralizowanego zarządzania spółkami Skarbu Państwa. Czekają nas rządy silnej ręki czy firmy będą mogły się cieszyć dużą autonomią?
Janusz Kowalski, sekretarz stanu w MAP: Ministerstwo Aktywów Państwowych odpowiada za prowadzenie spraw związanych z nadzorem nad spółkami z udziałem Skarbu Państwa, w tym wykonywanie uprawnień w zakresie praw z akcji i udziałów oraz wszelkich czynności związanych z realizacją praw i obowiązków wspólnika/akcjonariusza publicznego, a więc w zakresie szeroko rozumianego nadzoru właścicielskiego. Przedmiotem szczególnego zainteresowania MAP jest aktywne monitorowanie sytuacji ekonomiczno-finansowej spółek. Podstawę funkcjonowania MAP stanowi tzw. doktryna Jacka Sasina, której założeniem jest efektywny, twórczy i proaktywny, a nie pasywny, nadzór właścicielski, poszukiwanie elementów w działaniach poszczególnych spółek, które mają pomóc im jeszcze lepiej wzajemnie współpracować zwiększając tym samym synergię.Celem jest sukcesywne pomnażanie posiadanych przez Państwo Polskie aktywów, tak aby spółki należące do jednej przecież grupy kapitałowej Państwo Polskie bardziej skutecznie pracowały dla swojego Właściciela – Polaków, zarówno obecnych, jak i przyszłych pokoleń. Organy korporacyjne spółek, w tym rady nadzorcze i zarządy mają uprawnienia wynikające tak z regulacji ustawowych, jak i choćby statutów czy umów spółek, które wyznaczają im pola aktywności, zakres praw i obowiązków. My w pełni to respektujemy, jednakże z pozycji właściciela chcemy rozliczać się z menedżerami z realizowanych celów na mapie czasu, a także nadać nową dynamikę radom nadzorczym, które w naszym przekonaniu, winny w bardzo aktywny sposób wspierać prace zarządów.
Scentralizowanie zarządzania pozwala na przygotowanie spójnej strategii działania. Jakie są cele MAP, zarówno na najbliższe lata, jak i długoterminowo.
Interesuje nas efektywna, a nie efektowna, realizacja doktryny Jacka Sasina – współpraca, synergia i rozwój, której podstawę stanowi bez wątpienia patriotyzm ekonomiczny, cechujący najbardziej dynamicznie rozwijające się i najbogatsze gospodarki świata. Chcemy by patriotyzm ekonomiczny stanowił dla MAP i spółek wspólny mianownik. Składają się nań dwa elementy: patriotyzm gospodarczy – działania, m.in. administracji publicznej, których podstawowym celem jest wspieranie rozwoju gospodarczego państwa oraz patriotyzm konsumencki – zachowania konsumenckie obywateli danego państwa. Będziemy więc dążyć do tego, tu i teraz, ale również w przyszłości, aby spółki z grupy kapitałowej Państwo Polskie lepiej pracowały dla swoich Właścicieli – Polaków, a podstawę ich aktywności stanowił zawsze interes i rozwój gospodarczy kraju, przy pełnym poszanowaniu zasad uczciwej konkurencji. Natomiast tak jak nadzorowane przez nas spółki będziemy zachęcać do współpracy, tak polskich konsumentów chcemy przekonywać do świadomych wyborów produktów i usług rodzimego pochodzenia, co przekłada się na wzrost rozwoju gospodarczego kraju, a tym samym zamożności całego społeczeństwa. Nie stosowałbym w dyskusji o roli nowego ministerstwa, w którym mam zaszczyt i niewątpliwą przyjemność pracować pewnych uproszczeń czy kalek pojęciowych – struktura bardziej scentralizowana czy zdecentralizowana. Mamy po prostu wspólnie dobrze pracować i doszliśmy do wniosku, że poprzez skoncentrowanie nadzoru właścicielskiego w jednym resorcie będzie dużo łatwiej, niż do tej pory, koordynować politykę wobec spółek Skarbu Państwa.
Pozycja MAP sprawia, że może ono być nie tylko zarządcą, ale i koordynatorem współpracy między poszczególnymi spółkami Skarbu Państwa. Jak Ministerstwo zamierza nakierować często odrębne księstwa na wspólne cele?
MAP chce realizować duże procesy gospodarcze oraz na bieżąco reagować na zmieniające się uwarunkowania tak, aby możliwe najbardziej korzystnie zarządzać posiadanymi aktywami. Będziemy szukać jednak pól do współpracy nie tylko między polskimi championami gospodarczymi, ale także mniejszymi, choć równie ważnymi przedsiębiorstwami. Wzmacniać podmioty i zwiększać ich zyski. Dzięki koordynacji takie działania będą efektywniejsze niż do tej pory. Skoro w naszych rękach jest nadzór nad aktywami, to musimy definiować przed menedżerami jasne cele, a także stawiać na tych, którzy zapewnią ich skuteczną realizację. Interesuje nas choćby zaktywizowanie współpracy zakupowej spółek, a więc w strategicznym obszarze. Dojrzała organizacja nie tylko świadomie kreuje swoją politykę zakupową, wypracowuje i realizuje strategie zakupowe, ale i poszukuje efektów synergii. Uważamy, że jest w tej materii sporo do zrobienia i chcielibyśmy wspólnie ze spółkami nad tym popracować tworząc pewnego rodzaju platformę wymiany doświadczeń i praktycznej wiedzy branżowej, ale też wspomóc procesy bardziej efektywnych zakupów w spółkach. Obszar zakupów realizowanych przez przedsiębiorstwa będzie więc przedmiotem szczególnego zainteresowania nadzorczego resortu.
Centralizacja jako taka nie musi być złym rozwiązaniem. Przykładem niech będą Węgry, które połączyły wszystkie instytucje odpowiedzialne za ekonomikę innowacyjności w jeden konglomerat, co spotkało się z pozytywnym odbiorem wśród ekspertów. Czy MAP planuje przeprowadzić takie fuzje? Jeżeli tak, to w jakich obszarach?
W praktyce funkcjonowania obowiązują nas zasady ładu korporacyjnego wynikające chociażby z kodeksu spółek handlowych. Jako właściciel chcemy skupić się przede wszystkim na rozwoju przedsiębiorstw i w ten sposób dać jasny sygnał inwestorom. Interesuje nas realizacja polityki efektywnego wykorzystania posiadanych zasobów według jasnej strategii działania, której celem jest zwiększanie zysków, ale też ochrona interesów Skarbu Państwa. Pracujemy w ministerstwie nad różnymi koncepcjami i rozwiązaniami, których istotą jest pomnażanie majątku, ale też stworzenie skuteczniejszych narzędzi do zarządzania grupą kapitałową Państwo Polskie. Przystępujemy też do szerszej analizy istniejących i obowiązujących przepisów prawa w zakresie nadzoru właścicielskiego nad spółkami oraz innymi państwowymi aktywami, której celem jest wzmocnienie i usprawnienie tego nadzoru, a także wypracowanie rozwiązań prawnych oraz jednolitych standardów w tym zakresie.
Na chwilę obecną część spółek Skarbu Państwa znajduje się poza MAP. Czy będą one powoli do niej włączane, czy też pozostaną niezależnymi bytami?
Rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 5 grudnia 2019 r. bardzo precyzyjnie określiło wykaz spółek, w których prawa z akcji oraz udziałów wykonują inni niż premier członkowie Rady Ministrów, pełnomocnicy rządu czy państwowe osoby prawne. Są to obok MAP, Agencja Rozwoju Przemysłu S.A., minister właściwy do spraw finansów publicznych oraz instytucji finansowych czy do spraw gospodarki morskiej oraz do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego, do spraw wewnętrznych i do spraw zdrowia. Kluczowa część aktywów podlega jednak bezpośredniemu nadzorowi MAP, którego obowiązkiem jest, o czym wcześniej, wypracowanie zasad i standardów nadzoru właścicielskiego obowiązujących wszystkie podmioty, a więc również te, które formalnie pozostają poza resortem aktywów państwowych. Niewątpliwie też będzie szereg płaszczyzn do współpracy między tak poszczególnymi resortami/podmiotami, jak spółkami pozostającymi w ich gestii. Np. ARP S.A. jest podmiotem specjalizującym się i wspierającym restrukturyzację polskich przedsiębiorstw, a tym samym odgrywa istotną rolę w zwiększaniu konkurencyjności krajowego przemysłu finansując przedsiębiorstwa z różnych branż wymagające takiego wsparcia. Na chwilę obecną koncentrujemy się na dobrej pracy na rzecz spółek pozostających w gestii MAP patrząc jednak na grupę kapitałową Państwo Polskie z szerszej perspektywy. Nigdy nie można wykluczyć takiej sytuacji, że w przyszłości nastąpią pewne przesunięcia w zakresie uprawnień, o których mowa wcześniej wynikające z bieżących potrzeb i sytuacji.
Częstym argumentem padającym z ust zwolenników prywatyzacji jest to, że złe zarządzanie na wolnym rynku oznacza upadek firmy, natomiast w sektorze publicznym upadek jest zwykle niemożliwy, zatem ewentualne błędy pozostają bez większych konsekwencji. Jak MAP zamierza wyegzekwować odpowiednie zarządzanie?
Realizowany przez MAP nadzór właścicielski będzie miał charakter proaktywny. Zupełnie nie interesuje nas sprowadzenie działalności do sprawowania formalnego nadzoru. Będziemy na bieżąco monitorować sytuację ekonomiczno-finansową spółek, ich strategie dalszego rozwoju, plany rzeczowo-finansowe oraz stopień ich realizacji, działalność zarządów oraz rad nadzorczych, ale też pozyskiwać, gromadzić i przetwarzać wiedzę oraz wypracowywać rozwiązania umożliwiające ministerstwu kreowanie efektywnej polityki właścicielskiej, a także ochronę interesów Skarbu. Chcemy też w tym zakresie udzielać członkom rad nadzorczych i zarządów realnego wsparcia oraz aktywnie z nimi współpracować. Będziemy chcieli choćby przeprowadzić zmiany legislacyjne dotyczące prawa holdingowego, tak by umożliwić łatwiejsze zarządzanie i koordynowanie dużych struktur koncernowych. Osobiście chciałbym, żeby np. rada nadzorcza miała możliwość kontrolowania spółek córek, tak by stała się ona jeszcze bardziej efektywna, ale żeby także zwiększyła się odpowiedzialność członków rad nadzorczych. Co do wymaganej jakości zarządzania, powtórzę jeszcze raz, będziemy konsekwentnie rozliczać się z realizacji określonych celów i strategii. Chcemy pracować z najlepszymi menedżerami, a więc takimi, którzy dają rękojmię realizacji celów państwa oraz interesu narodowego. Dziś priorytetem nie jest prywatyzacja przedsiębiorstw, często realizowana przez naszych poprzedników w sposób bezsensowny i z brakiem należytego zachowania interesów Polaków, a wzmocnienie nadzoru nad posiadanym majątkiem oraz trwałym budowaniem jego wartości. Zbywanie mienia państwowego przestało być celem polityki właścicielskiej państwa, które pod rządami Zjednoczonej Prawicy jest skoncentrowane na umacnianiu fundamentów stałego wzrostu. Interesuje nas gospodarowanie mieniem państwowym przy zachowaniu zasad prawidłowej gospodarki. Strategiczny i aktywny nadzór MAP ma też niwelować skutki potencjalnych recesji gospodarczych czy okresów dekoniunktury.
Spółki Skarbu Państwa to nie tylko giganci, tacy jak PKO czy Orlen, ale także dziesiątki mniejszych przedsiębiorstw. Jaki jest plan pracy właśnie z maluchami?
Wypracujemy standardy i dobre praktyki nadzoru właścicielskiego w różnych obszarach funkcjonowania spółek, które będą stanowiły pewien drogowskaz nie tylko dla tych dużych przedsiębiorstwa, a również mniejszych, które często posiadają niższe zasoby dla celów tworzenia koncepcji obszarowych. Będziemy też po prostu, na co zwracałem już uwagę, szczególnie aktywnie pracować ze spółkami, dyskutować różne kwestie, dzielić się swoimi spostrzeżeniami, wypracowywać najlepsze rozwiązania uwzględniając zakresy uprawnień i odpowiedzialności poszczególnych organów korporacyjnych. MAP nie tylko prowadzi sprawy związane z wykonywaniem uprawnień w zakresie praw z akcji i udziałów Skarbu Państwa, ale ma też prawa wspólnika (w spółkach z ograniczoną odpowiedzialnością) oraz akcjonariusza (w spółkach akcyjnych), które są związane z powoływaniem członków organów spółek czy też choćby związane z zatwierdzaniem sprawozdań finansowych oraz sprawozdań zarządów z działalności spółek, podziałem, łączeniem i przekształcaniem spółek itp. Chcemy być i będziemy bardzo aktywni w sprawowaniu funkcji nadzorczych, we współpracy ze spółkami, ale też koncepcyjnie twórczy.
Tekst: Polish Brief
