Mechanizmy ochrony wspólników mniejszościowych i wierzycieli – Projekt reformy Kodeksu spółek handlowych

W ramach pracy nad reformą Kodeksu spółek handlowych Ministerstwo Aktywów Państwowych powołało Komisję ds. Reformy Nadzoru Właścicielskiego, w której składzie znalazło się ponad 60 ekspertów i praktyków prawa handlowego. Celem optymalizacji prac, Komisja została podzielona na kilka zespołów, z których każdy zajmował się odrębną częścią istniejących przepisów KSH oraz sposobów, w jaki można je unowocześnić i usprawnić.

Jedną z takich grup był Zespół ekspercki ds. prawa koncernowego, którego przewodniczącym jest prof. Andrzej Szumański z Uniwersytetu Jagiellońskiego. Zadaniem ekspertów z tej grupy było stworzenie od podstaw prawa koncernowego (holdingowego), które uzupełniłoby istniejący już Kodeks spółek handlowych. Jedną z kwestii często poruszanych przy okazji obrad zespołu były mechanizmy ochrony wspólników mniejszościowych oraz wierzycieli.

Zespół prof. Szumańskiego stoi na stanowisku, iż z decyzją zawsze powinna być związana odpowiedzialność, bowiem rozmijanie się tych dwóch sfer może doprowadzić do rozwiązań patologicznych.

W związku z powyższym projekt przewiduje odpowiedzialność spółki dominującej za skutki wydania wiążącego polecenia, wykonanego następnie przez spółkę zależną, należącą do grupy spółek. Mechanizm ten odnosi się przede wszystkim do wierzycieli spółki zależnej oraz wspólników (akcjonariuszy) mniejszościowych spółki zależnej.

W zakresie odpowiedzialności spółki dominującej względem wierzycieli spółki zależnej, twórcy reformy nie przyjęli tzw. „odpowiedzialności przebijającej” w ramach której spółka dominująca mogłaby odpowiadać gwarancyjnie wobec wierzycieli spółki zależnej. Zespół ekspercki ds. prawa koncernowego stanął na stanowisku, że koncepcja ta prowadzi do naruszenia fundamentalnej zasady prawa spółek kapitałowych, którą jest brak odpowiedzialności osobistej wspólnika bądź akcjonariusza za zobowiązania spółki kapitałowej. W tym zakresie propozycja zespołu eksperckiego ds. prawa koncernowego odnosi się do konstrukcji odpowiedzialności od dawna znanej w prawie polskim (wyrażonej odpowiednio w art. 299 KSH oraz w art. 298 Kodeksu Handlowego z 1934 r.). Nawiązując do tej zasady przepis 21¹⁴ §. 1 proj. KSH reguluje odpowiedzialność odszkodowawczą spółki dominującej względem wierzycieli spółki zależnej w sytuacji, gdy egzekucja przeciwko spółce zależnej okaże się bezskuteczna, zaś szkoda występująca u wierzycieli spółki zależnej powstała w wyniku stosowania się do wydanego wiążącego polecenia spółki dominującej.

Projektowany przepis 21¹³ §. 1 KSH odnosi się z kolei do odpowiedzialności spółki dominującej względem wspólników (akcjonariuszy) spółki zależnej, w której wspólnik większościowy może samodzielnie podejmować uchwały, dla których podjęcia wymagana jest kwalifikowana większość głosów. Twórcy reformy za zasadne uznali objęcie wspólników (akcjonariuszy) mniejszościowych takich spółek dodatkową ochroną prawną. Rozwiązanie to nawiązuje do konstrukcji tzw. szkody pośredniej – jest to odpowiedzialność za obniżenie wartości udziałów lub akcji spółki w sytuacji gdy spółka zależna stosowała się do wiążących poleceń spółki dominującej.

Już teraz gorąco zachęcam Państwa do dyskusji w ramach reformy KSH. Zależy nam na każdej opinii. Zależy nam, aby nowe regulacje jak najlepiej służyły polskiemu biznesowi i profesjonalizacji polskiego prawa handlowego. Dzięki reformie polskie prawo handlowe może stać się jednym z najbardziej nowoczesnych w UE. Chcemy by nowoczesne przepisy były dostępne dla polskiego biznesu, bo dobre prawo to silna i stabilna gospodarka.

Więcej informacji dot. konsultacji publicznych oraz sposobów zgłaszania uwag znajdują się TUTAJ!