Interpelacja w sprawie opodatkowania e-papierosów akcyzą i wpływu lobbystów na prace legislacyjne

Interpelacja posła Janusza Kowalskiego z dnia 1 listopada 2026 roku w sprawie przebiegu prac legislacyjnych dotyczących opodatkowania papierosów elektronicznych podatkiem akcyzowym oraz przejrzystości wpływu podmiotów zewnętrznych na te prace.
W 2026 r. rząd skierował do Sejmu projekt ustawy o zmianie ustawy o podatku akcyzowym (druk nr 2457), obejmujący akcyzą w wysokości 40 zł za sztukę papierosy elektroniczne wykorzystujące indukcję elektromagnetyczną. Organizacje gospodarcze krytykowały projekt za to, że dotyczy wyrobu oferowanego przez jeden koncern tytoniowy, a Rządowe Centrum Legislacji wskazywało na rozbieżność definicji z przygotowywanym równolegle w Ministerstwie projektem UD 363. Sejm uchwalił ustawę 15 maja 2026 r., po opublikowaniu przez Ministerstwo nowego projektu, odbiegającego od jej rozwiązań. Prezydent RP skierował ustawę do Trybunału Konstytucyjnego w trybie kontroli prewencyjnej, wskazując m.in. na „legislacyjny chaos”.
Kilka tygodni później rząd przedłożył nowy projekt obejmujący cały rynek papierosów elektronicznych (druk nr 2839), uchwalony przez Sejm 18 września 2026 r. i podpisany przez Prezydenta RP. W trakcie pierwszego czytania tego projektu wskazywano, że w toku prac nad poprzednią ustawą dokonywano modyfikacji technologicznych wyrobów, które wyłączały je spod jej obowiązywania.
Ustawa lobbingowa obejmuje obowiązkami jawności wyłącznie zawodowych lobbystów działających na rzecz osób trzecich. Stanowiska producentów, dystrybutorów i ich organizacji branżowych, przedstawiane we własnym imieniu, nie podlegają ujawnieniu w tym trybie. W efekcie na podstawie publicznie dostępnych danych nie sposób ustalić, kto i w jakim zakresie wpływał na kształt kolejnych projektów.
Mając na uwadze powyższe, poseł Janusz Kowalski zwrócił się o odpowiedź na następujące pytania:
Która komórka organizacyjna Ministerstwa przygotowała rozwiązania zawarte w projekcie z druku nr 2457, w szczególności definicje wyrobów wykorzystujących indukcję elektromagnetyczną i stawkę 40 zł za sztukę? Czy rozwiązania te opierały się na analizach lub materiałach przekazanych przez podmioty zewnętrzne?
Czy w toku prac nad projektem z druku nr 2457 oraz projektem UD 363 (druk nr 2839) do Ministerstwa wpływały wystąpienia, stanowiska lub gotowe propozycje przepisów od podmiotów wykonujących działalność lobbingową, producentów i dystrybutorów wyrobów tytoniowych i papierosów elektronicznych lub ich organizacji branżowych? Jeżeli tak, proszę o wykaz tych podmiotów, dat i zakresu propozycji wraz ze wskazaniem, które z nich zostały uwzględnione.
Ile spotkań w sprawie tych projektów odbyli w latach 2025–2026 przedstawiciele kierownictwa Ministerstwa z przedstawicielami branży tytoniowej i branży papierosów elektronicznych? Proszę o wskazanie podmiotów, dat i tematów spotkań.
Z jakich przyczyn projekt z druku nr 2457 obejmował wyłącznie wyroby wykorzystujące indukcję elektromagnetyczną, skoro równolegle w Ministerstwie trwały prace nad projektem obejmującym cały rynek, opublikowanym na krótko przed uchwaleniem ustawy przez Sejm?
Czy na etapie przygotowania projektu z druku nr 2457 analizowano ryzyko obejścia przyjętych definicji poprzez modyfikacje technologiczne wyrobów? Jeżeli tak, jakie były wnioski z tej analizy?
Jaki jest obecny status ustawy uchwalonej przez Sejm 15 maja 2026 r. na podstawie projektu z druku nr 2457 oraz jakie były koszty przygotowania i procedowania tego projektu?
Ile wystąpień podmiotów wykonujących zawodową działalność lobbingową dotyczących podatku akcyzowego Ministerstwo odnotowało w latach 2024–2026, w podziale na grupy wyrobów (wyroby tytoniowe, papierosy elektroniczne, wyroby nowatorskie, napoje alkoholowe)?
Oto odpowiedź Ministerstwa Finansów z dnia 16 listopada 2026 roku:
Na wstępie należy wyjaśnić, że stosowane od dnia 1 lipca 2025 r. definicje e-papierosów nie uwzględniały specyfiki e-papierosów działających na zasadzie indukcji elektromagnetycznej. Tym samym podjęto działania legislacyjne mające na celu objęcie akcyzą papierosów elektronicznych działających na zasadzie indukcji elektromagnetycznej w takiej samej wysokości jak urządzeń wykorzystujących tradycyjną grzałkę elektryczną (projekt ustawy o zmianie ustawy o podatku akcyzowym - UD 308, nr druku 2457).
Jednocześnie w toku prac legislacyjnych nad ww. projektem, w związku z pojawiającymi się rozwiązaniami mogącymi prowadzić do omijania projektowanych przepisów, w szczególności w zakresie konstrukcji technicznej urządzeń, zaproponowano dodatkowe, kompleksowe rozwiązania w zakresie opodatkowania akcyzą e-papierosów, tak aby obciążyć akcyzą wszystkie papierosy elektroniczne, niezależnie od wykorzystywanej w nich technologii do waporyzacji płynu (projekt ustawy o zmianie ustawy o podatku akcyzowym (UD 363, nr druku 2839).
Należy podkreślić, że proponowane rozwiązania w zakresie projektów: ustawy o zmianie ustawy o podatku akcyzowym (UD 308) oraz ustawy o zmianie ustawy o podatku akcyzowym (UD 363) były szeroko konsultowane.
Na początku - w dniu 17 grudnia 2025 r. w gmachu Ministerstwa Finansów odbyły się prekonsultacje dotyczące planowanych przez resort finansów zmian w zakresie opodatkowania e-papierosów (zaproszenie zostało skierowane do stowarzyszeń i związków branży vapingowej). Następnie, po zakończeniu etapu konsultacji publicznych i opiniowania projektu UD 363 zorganizowana została w dniu 21 kwietnia 2026 r. konferencja uzgodnieniowa z udziałem przedstawicieli podmiotów, które zgłosiły uwagi do tego projektu.
Ponadto należy zauważyć, że zgodnie z § 52 ust. 1 uchwały nr 190 Rady Ministrów z dnia 29 października 2013 r. Regulamin pracy Rady Ministrów, z chwilą skierowania do uzgodnień, konsultacji publicznych lub opiniowania projektu ustawy, organ wnioskujący udostępnia projekt w Biuletynie Informacji Publicznej na stronie podmiotowej Rządowego Centrum Legislacji, w serwisie Rządowy Proces Legislacyjny (RPL). Udostępnieniu w RPL podlegają również wszelkie dokumenty dotyczące prac nad projektem, w tym zgłoszenia zainteresowania pracami nad projektem wniesione w trybie przepisów o działalności lobbingowej w procesie stanowienia prawa (§ 52 ust. 3 tej uchwały).
W związku z powyższym w momencie skierowania do uzgodnień, konsultacji publicznych i opiniowania projektów: ustawy o zmianie ustawy o podatku akcyzowym (UD 308, nr druku 2457) oraz ustawy o zmianie ustawy o podatku akcyzowym (UD 363, nr druku 2839) zostały one zamieszczone na BIP RCL w serwisie RPL. Wraz z projektami ww. ustaw zamieszczono również uzasadnienia do tych projektów oraz dokumenty zawierające Ocenę Skutków Regulacji, które zawierają wszystkie wymagane informacje, przewidziane w przepisach dotyczących przygotowania tego dokumentu.
Konsekwentnie w serwisie tym umieszczona została także korespondencja dotycząca uzgodnień tych projektów, w tym wszystkie uwagi oraz zgłoszenia lobbingowe, które wpłynęły do Ministerstwa Finansów w toku uzgodnień, konsultacji publicznych i opiniowania obu projektów, a także szczegółowe omówienie wyników przeprowadzonych konsultacji publicznych, wraz z odniesieniem się Ministra Finansów i Gospodarki do zgłoszonych uwag, które zostało przedstawione w raporcie z konsultacji oraz w jego załącznikach.
Uwagi zgłoszone w ramach konsultacji publicznych, które zostały uznane za zasadne, zostały uwzględnione w zmienionej wersji projektu ustawy przekazanej do rozpatrzenia przez Stały Komitet Rady Ministrów.
Dodatkowo należy zauważyć, że informacje (z podziałem na poszczególne lata) o działaniach podejmowanych wobec Ministra Finansów i Gospodarki przez podmioty wykonujące zawodową działalność lobbingową publikowane są na stronie Ministerstwa Finansów pod adresem: https://www.gov.pl/web/finanse/lobbing.
W kwestii statusu uchwalonej w dniu 15 lipca 2026 r. ustawy o zmianie ustawy o podatku akcyzowym (UD 308, nr druku 2457) należy wskazać, że Prezydent wnioskiem z dnia 2 lipca 2026 r. zwrócił się do Trybunału Konstytucyjnego o zbadanie zgodności tej ustawy z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej.
Źródło: https://www.sejm.gov.pl





