Interpelacja w sprawie ustawy o działalności lobbingowej oraz realizacji zalecenia Komisji Europejskiej dotyczącego regulacji lobbingu

Interpelacja posła Janusza Kowalskiego z dnia 1 listopada 2026 roku w sprawie ustawy o działalności lobbingowej oraz realizacji zalecenia Komisji Europejskiej dotyczącego regulacji lobbingu.
Na podstawie art. 115 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 192 Regulaminu Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej kieruję do Pana Ministra interpelację w sprawie pozostającej we właściwości ministra właściwego do spraw administracji publicznej, który prowadzi rejestr podmiotów wykonujących zawodową działalność lobbingową i nakłada kary pieniężne przewidziane w ustawie lobbingowej.
W 2025 r. rejestr podmiotów wykonujących zawodową działalność lobbingową liczył 595 wpisów. Działalność na terenie Sejmu zgłosiło jedynie 17 podmiotów, a zaledwie trzy z nich wykazały faktyczne działania lobbingowe wobec Sejmu. Rok wcześniej zgłoszenia na terenie Sejmu dokonało 26 spośród 574 zarejestrowanych podmiotów.
Równie wymowne są informacje publikowane przez urzędy na podstawie art. 18 ust. 1 ustawy lobbingowej. Ministerstwo Energii poinformowało, że w 2025 r. wobec ministra nie były podejmowane działania przez podmioty wykonujące zawodową działalność lobbingową. Również Ministerstwo Klimatu i Środowiska, odpowiedzialne m.in. za odnawialne źródła energii, nie zidentyfikowało w 2025 r. żadnych takich działań. Trudno przyjąć, że w sektorach o tak dużym znaczeniu gospodarczym nie prowadzono żadnego lobbingu. Znacznie bardziej prawdopodobne jest, że obowiązujące przepisy go nie obejmują.
Komisja Europejska w rozdziale dotyczącym Polski tegorocznego sprawozdania na temat praworządności stwierdziła brak postępów we wprowadzaniu przepisów dotyczących lobbingu, wskazała na utrzymujący się niski poziom rejestracji, wyrejestrowania oraz niewystarczający nadzór, a w zaleceniach ponownie wezwała Polskę do wprowadzenia przepisów o lobbingu. Wyjątkowo zgadzam się z KE. Z dokumentu wynika ponadto, że Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji zamierza oczekiwać na przyjęcie projektowanej dyrektywy UE w sprawie przejrzystości reprezentowania interesów w imieniu państw trzecich. Projektowana dyrektywa obejmuje jednak jedynie wąski wycinek działalności lobbingowej i nie może zastąpić kompleksowej regulacji krajowej.
Do najpoważniejszych wad obowiązującej regulacji należą:
1. Obowiązek rejestracji dotyczy wyłącznie zarobkowej działalności lobbingowej prowadzonej na rzecz osób trzecich (art. 2 ust. 2 ustawy lobbingowej). Poza regulacją pozostają lobbyści zatrudnieni na podstawie umowy o pracę, działający na rzecz własnego pracodawcy oraz organizacje branżowe, izby gospodarcze i stowarzyszenia występujące we własnym imieniu.
2. Ustawa obejmuje wyłącznie proces stanowienia prawa (art. 2 ust. 1), choć wpływ grup interesu dotyczy także decyzji wykonawczych, programów i strategii przesądzających o rozdysponowaniu środków publicznych.
3. Przepisy nie zapewniają jawności informacji o tym, kto przekazał autorom projektu gotowe propozycje przepisów i w jakim zakresie je uwzględniono. Zarejestrowani lobbyści nie składają sprawozdań, a osoby pełniące najwyższe funkcje w organach władzy wykonawczej nie mają obowiązku ujawniania kontaktów z przedstawicielami grup interesu.
4. Ograniczenia dotyczące działalności po zakończeniu pełnienia funkcji publicznych mają wąski zakres, a Komisja Europejska odnotowuje brak działań zmierzających do ich rozszerzenia.
5. Poza obowiązkiem wskazania przez zawodowego lobbystę podmiotu, na którego rzecz działa, ustawa nie przewiduje jawności źródeł finansowania działalności lobbingowej, w tym finansowania pochodzącego od podmiotów zagranicznych.
6. Jedyną sankcją jest kara pieniężna od 3000 zł do 50 000 zł za wykonywanie zawodowej działalności lobbingowej bez wpisu do rejestru (art. 19). Działalność niezawodowa nie podlega żadnym sankcjom.
Mając na uwadze powyższe, poseł Janusz Kowalski zwrócił się o odpowiedź na następujące pytania:
Czy ministerstwo przeprowadziło ocenę funkcjonowania ustawy lobbingowej? Jeżeli tak, kiedy, jakie były jej wnioski i czy zostały one opublikowane?
Ile kar pieniężnych na podstawie art. 19 ustawy lobbingowej nałożył minister właściwy do spraw administracji publicznej w latach 2024-2026, w jakiej wysokości i na jakie podmioty? Ile postępowań w tej sprawie wszczęto, a ile zakończono bez nałożenia kary i z jakich powodów?
Czy w ministerstwie są prowadzone prace nad projektem nowej ustawy regulującej działalność lobbingową albo nowelizacją ustawy obowiązującej? Jeżeli tak, na jakim są etapie i w jakim terminie projekt zostanie przedstawiony? Jeżeli nie, z jakich przyczyn?
Czy prace nad krajową regulacją lobbingu zostały wstrzymane do czasu przyjęcia projektowanej dyrektywy UE w sprawie przejrzystości reprezentowania interesów w imieniu państw trzecich, jak wskazuje Komisja Europejska? Jeżeli tak, na jakiej podstawie uznano, że akt o tak wąskim zakresie uzasadnia wstrzymanie prac nad kompleksową regulacją krajową?
Jakie działania i w jakim terminie ministerstwo podejmie w celu realizacji zalecenia Komisji Europejskiej dotyczącego wprowadzenia przepisów o lobbingu, zawartego w sprawozdaniu na temat praworządności z 2026 r.?
Czy w ramach prowadzonych lub planowanych prac przewiduje się:
objęcie obowiązkami rejestracyjnymi i jawnościowymi lobbystów zatrudnionych na podstawie umowy o pracę oraz organizacji branżowych, izb gospodarczych i stowarzyszeń działających we własnym imieniu;
rozszerzenie przepisów na decyzje wykonawcze, programy i strategie;
wprowadzenie obowiązkowego śladu legislacyjnego oraz jawności spotkań członków Rady Ministrów, sekretarzy i podsekretarzy stanu z przedstawicielami grup interesu;
wprowadzenie okresu karencji przed podjęciem działalności lobbingowej lub doradczej po zakończeniu pełnienia funkcji publicznej;
wprowadzenie obowiązku ujawniania źródeł finansowania działalności lobbingowej, w tym finansowania pochodzącego od podmiotów zagranicznych?
Czy minister właściwy do spraw administracji publicznej analizuje informacje publikowane przez urzędy na podstawie art. 18 ust. 1 ustawy lobbingowej, w szczególności przez urzędy, które nie wykazują żadnych działań lobbingowych? Jeżeli tak, jakie są wnioski z tych analiz?
Oto odpowiedź Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 19 listopada 2026 roku:
W pierwszej kolejności należy wskazać, że zadania ministra właściwego do spraw administracji publicznej w zakresie działalności lobbingowej zostały wskazane w art. 10, art. 11, art. 13, art. 17 i art. 19 ustawy z dnia 7 lipca 2005 r. o działalności lobbingowej w procesie stanowienia prawa.
Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji (MSWiA), realizując zadania ministra właściwego do spraw administracji publicznej wynikające z ustawy o działalności lobbingowej oraz ustawy z dnia 4 września 1997 r. o działach administracji rządowej (art. 6 ust. 1 pkt 7), odpowiada jedynie za prowadzenie rejestru podmiotów wykonujących zawodową działalność lobbingową.
W związku z powyższym, stosownie do obowiązujących przepisów prawa, ministrowi właściwemu do spraw administracji publicznej nie powierzono całości spraw związanych z działalnością lobbingową, a wyłącznie prowadzenie rejestru podmiotów wykonujących zawodową działalność lobbingową. Należy bowiem zauważyć, że kwestia działalności lobbingowej ma charakter obejmujący wiele aspektów działalności Państwa oraz działów administracji rządowej. Powiązane z nią są m.in. kwestie tworzenia prawa, bezpieczeństwa państwa, zapobiegania zachowaniem korupcyjnym, rozwoju gospodarki itp.
Ustawa o działalności lobbingowej określa warunki, które zainteresowany podmiot musi spełnić, by uzyskać wpis do rejestru podmiotów wykonujących zawodową działalność lobbingową. Do listopada 2026 r. wpis do rejestru uzyskało 659 podmiotów. Należy przy tym zauważyć, że po dokonaniu wpisu, MSWiA nie ma uprawnień do weryfikowania, w jakim zakresie, i czy w ogóle, podmiot wpisany do rejestru podjął działania lobbingowe, w jakiej dziedzinie i w jakich podmiotach.
Rejestr podmiotów wykonujących zawodową działalność lobbingową jest dostępny na stronie MSWiA, pod linkiem: https://www.gov.pl/web/mswia/dzialalnosc-lobbingowa.
Odnosząc się do wnioskowanych przez Pana Posła danych informuję, że od wejścia w życie ustawy o działalności lobbingowej do listopada 2026 r. minister właściwy do spraw administracji publicznej nie wydał decyzji, o których mowa w art. 19 ust. 2 ustawy o działalności lobbingowej. Należy przy tym zauważyć, że nałożenie kary przez ministra właściwego do spraw administracji publicznej nie następuje z urzędu. Minister właściwy do spraw administracji publicznej działa na wniosek organu, wobec którego podmiot, który nie został wpisany do rejestru podjął zawodowe działania lobbingowe. Przepis art. 19 ustawy o działalności lobbingowej należy odczytywać łącznie z art. 17, zgodnie z którym, w przypadku stwierdzenia, że czynności wchodzące w zakres zawodowej działalności lobbingowej są wykonywane przez podmiot, który nie został wpisany do rejestru, właściwy organ władzy publicznej niezwłocznie informuje o tym na piśmie ministra właściwego do spraw administracji publicznej. Zatem do obowiązków organu dokonującego zgłoszenia - w trybie art. 17 ustawy o działalności lobbingowej - należy dokonanie oceny, czy działalność danego podmiotu ma charakter zawodowej działalności lobbingowej. Dopiero stwierdzenie, że podejmowane przez dany podmiot czynności wchodzą w zakres zawodowej działalności lobbingowej, daje podstawę do wystąpienia z udokumentowanym wnioskiem do ministra spraw wewnętrznych i administracji. Minister spraw wewnętrznych i administracji, będąc organem, do którego zgłaszane są wnioski - na podstawie art. 17 ustawy o działalności lobbingowej – i który jednocześnie posiada kompetencję do nakładania kar w drodze decyzji administracyjnej, nie może „w zastępstwie“ danego organu dokonywać takiej oceny.
Odnosząc się natomiast do zagadnienia realizacji zalecenia Komisji Europejskiej dotyczącego działalności lobbingowej informuję, że przedmiotowa problematyka, związana z regulacją lobbingu w polskim porządku prawnym, występuje w cyklicznych Sprawozdaniach Komisji Europejskiej na temat Praworządności, których krajowe konsultacje prowadzi Ministerstwo Sprawiedliwości.
Źródło: https://www.sejm.gov.pl





