Interpelacja w sprawie stawki 0% podatku VAT przy darowiznach sprzętu dla placówek oświatowych

Interpelacja posła Janusza Kowalskiego z dnia 3 grudnia 2025 roku w sprawie problemu stosowania stawki 0% podatku VAT przy darowiznach sprzętu dla placówek oświatowych i dostosowania przepisów do obecnych realiów technologicznych.

Obecne przepisy ustawy o podatku od towarów i usług uniemożliwiają stosowanie stawki 0% VAT przy darowiznach nowoczesnego sprzętu komputerowego dla placówek oświatowych, co prowadzi do sytuacji, w której preferencja podatkowa obejmuje wyłącznie urządzenia przestarzałe technologicznie, a sprzęt faktycznie wykorzystywany w szkołach – taki jak laptopy, tablety czy urządzenia wielofunkcyjne – pozostaje opodatkowany stawką podstawową.

Obecnie obowiązujące regulacje, zawarte w art. 83 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług oraz w załączniku nr 8 do tej ustawy, w praktyce nie odpowiadają rzeczywistym potrzebom szkół w zakresie wyposażenia informatycznego. Katalog sprzętu objętego preferencją podatkową obejmuje bowiem zestawy komputerów stacjonarnych, jednostki centralne, serwery, monitory, drukarki, skanery i urządzenia do transmisji danych. Lista ta powstała wiele lat temu i od tego czasu nie była aktualizowana, mimo że technologia edukacyjna uległa znaczącej zmianie, a współczesne szkoły opierają swoją działalność w coraz większym stopniu na urządzeniach mobilnych.

Problemy praktyczne potęgują interpretacje organów podatkowych, w których konsekwentnie odmawia się stosowania stawki 0% VAT wobec sprzętu powszechnie wykorzystywanego w edukacji, takiego jak laptopy, tablety czy urządzenia wielofunkcyjne. Sprzęt ten jest dla uczniów i nauczycieli podstawowym narzędziem dydaktycznym wykorzystywanym zarówno w ramach standardowych zajęć, jak również podczas nauki hybrydowej, pracy indywidualnej, zajęć wyrównawczych czy udzielania wsparcia uczniom ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi.

Obecna sytuacja prowadzi do oczywistego paradoksu: szkoły mogą bez podatku otrzymać technologicznie przestarzałe urządzenia, których rzadko używa się we współczesnej edukacji, natomiast sprzęt faktycznie niezbędny obciążony jest pełną stawką VAT, co zniechęca darczyńców i ogranicza liczbę realnych darowizn.

Taki stan prawny stoi w sprzeczności z celami polityki państwa w obszarze cyfryzacji edukacji, wyrównywania szans uczniów i rozwijania kompetencji cyfrowych. Nie sprzyja także współpracy szkół z biznesem i organizacjami społecznymi, które mogłyby znacząco wesprzeć system edukacji w zakresie wyposażenia.

W wielu krajach Unii Europejskiej przepisy podatkowe zachęcają do takich darowizn, podczas gdy w Polsce obecna konstrukcja przepisów działa w praktyce w kierunku odwrotnym.

W związku z powyższym zachodzi pilna potrzeba kompleksowej rewizji przepisów dotyczących stawki 0% VAT na darowizny sprzętu komputerowego dla placówek oświatowych oraz dostosowania katalogu sprzętu do realiów technologicznych, tak aby preferencje podatkowe obejmowały urządzenia faktycznie wykorzystywane w szkołach. Jednocześnie istotne jest uproszczenie procedur oraz zapewnienie stabilności i jednoznaczności przepisów, aby darczyńcy mieli pewność co do skutków podatkowych przekazywanych darowizn.

Mając na uwadze powyższe, poseł Janusz Kowalski zwrócił się o odpowiedź na następujące pytania:

1. Czy Ministerstwo Finansów planuje przeprowadzenie analizy skutków obowiązywania obecnej konstrukcji art. 83 ustawy o VAT oraz załącznika nr 8 w kontekście ich adekwatności do współczesnych potrzeb cyfrowych szkół, a jeśli tak - jaki jest zakres i przewidywany termin zakończenia tych prac?

2. Czy resort dostrzega konieczność aktualizacji katalogu sprzętu komputerowego objętego stawką 0% VAT, tak aby obejmował on urządzenia mobilne powszechnie wykorzystywane w edukacji, takie jak laptopy, tablety, chromebooki, urządzenia wielofunkcyjne czy sprzęt do komunikacji online, i czy analizowane są konkretne propozycje rozszerzenia listy?

3. Czy ministerstwo przewiduje przygotowanie zmian legislacyjnych, które umożliwią stosowanie stawki 0% VAT przy darowiznach sprzętu komputerowego niezależnie od formy technicznej urządzenia, z naciskiem na funkcjonalność w procesie edukacyjnym?

4. Czy prowadzone są prace nad ujednoliceniem zasad dokumentowania darowizn dla placówek oświatowych, tak aby procedura korzystania ze stawki 0% VAT była prosta i zrozumiała zarówno dla podmiotów gospodarczych, jak i dla organizacji społecznych, które przekazują darowizny?

5. Czy ministerstwo jest świadome, że brak możliwości zastosowania stawki 0% VAT dla laptopów i tabletów prowadzi do zmniejszenia realnej liczby darowizn dla szkół, i czy posiada dane lub analizy wskazujące, jak obecne regulacje wpływają na skalę przekazywanego wsparcia sprzętowego?

6. Czy Ministerstwo Finansów prowadzi dialog z Ministerstwem Edukacji Narodowej oraz ekspertami ds. cyfryzacji edukacji w celu zapewnienia, aby przepisy podatkowe odpowiadały faktycznym potrzebom szkół i kierunkom polityki państwa w zakresie rozwoju kompetencji cyfrowych dzieci i młodzieży?

7. Czy resort planuje opracowanie oficjalnych wytycznych lub interpretacji ogólnych dotyczących stosowania stawki 0% VAT przy darowiznach sprzętu na rzecz placówek oświatowych, aby zakończyć aktualny stan niepewności prawnej oraz rozbieżności w interpretacjach organów podatkowych?

8. Czy ministerstwo analizuje możliwość wprowadzenia dodatkowych preferencji podatkowych (np. odliczeń, ulg lub rozszerzonej stawki 0% VAT) na darowizny sprzętu edukacyjnego innego niż komputerowy, takiego jak sprzęt multimedialny, urządzenia audio-wideo, tablice interaktywne czy oprogramowanie edukacyjne?

9. Czy resort rozważa przygotowanie harmonogramu lub strategii długoletnich zmian legislacyjnych, dzięki którym system wsparcia darowizn dla placówek oświatowych byłby przewidywalny, spójny i zgodny z kierunkiem cyfrowej transformacji edukacji w Polsce, a jeśli tak - kiedy można spodziewać się przedstawienia tych założeń?

Oto odpowiedź Ministerstwa Finansów z dnia 17 grudnia 2025 roku:

Przepisy dotyczące podatku od wartości dodanej w całości objęte są zakresem prawa Unii Europejskiej, a Polska jako członek Unii Europejskiej zobowiązana jest do przestrzegania acquis communautaire. W odniesieniu do podatku od towarów i usług oznacza to przestrzeganie postanowień przede wszystkim dyrektywy 2006/112/WE Rady z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej1 – dalej „dyrektywa VAT”, oraz orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej dotyczącego podatku od wartości dodanej. Objęcie prawa krajowego w zakresie opodatkowania podatkiem od wartości dodanej obowiązkiem harmonizacji z prawem unijnym oznacza, że przyjęte w tym obszarze rozwiązania powinny mieścić się w ramach nakreślonych przepisami unijnymi. Zgodnie z dyrektywą VAT dostawa towarów i świadczenie usług podlegające opodatkowaniu podatkiem VAT są, co do zasady, opodatkowane według stawki podstawowej, stosowanie przez państwa członkowskie stawek obniżonych czy zwolnień od podatku jest możliwe – na zasadzie wyjątku od ww. zasady ogólnej – wyłącznie w ramach wyraźnie wskazanych w dyrektywie. Zwolnienie z prawem do odliczenia podatku VAT naliczonego na poprzednim etapie (w Polsce jako stawka podatku w wysokości 0%) przewidziane jest zasadniczo dla transakcji o charakterze transgranicznym oraz dla niewielkiego katalogu towarów i usług wskazanych w dyrektywie, w którym nie jest wprost wskazany sprzęt komputerowy, o którym mowa w interpelacji. Wyjaśnienia wymaga, że uregulowania dotyczące podatku VAT, nie zakładają – co do zasady – opodatkowania darowizn towarów (w tym także darowizn sprzętu komputerowego dla jednostek oświatowych). Opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług podlegają transakcje odpłatne, m. in. odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług2 . Nieodpłatne przekazanie przez podatnika towarów należących do jego przedsiębiorstwa, w szczególności wszelkie darowizny, uznawane jest za odpłatną dostawę towarów podlegającą opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, jednak wyłącznie w przypadku, gdy podatnikowi przysługiwało, w całości lub w części, prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego z tytułu nabycia, importu lub wytworzenia tych towarów lub ich części składowych3 . Przechodząc do przepisów dotyczących dostaw sprzętu komputerowego dla placówek oświatowych zauważyć należy, że przepis art. 83 ust. 1 pkt 26 ustawy o VAT umożliwia stosowanie stawki VAT w wysokości 0% na dostawy (odpłatne, jak i nieodpłatne) sprzętu komputerowego, wymienionego w załączniku nr 8 do ustawy, dla placówek oświatowych oraz dla organizacji humanitarnych, charytatywnych lub edukacyjnych w celu dalszego nieodpłatnego przekazania placówkom oświatowym– przy spełnieniu warunków wskazanych w art. 83 ust. 13 – 15 ustawy o VAT. Rozwiązanie to obowiązuje od dnia 1 maja 2004 r. i stanowi kontynuację preferencji podatkowych funkcjonujących w tym obszarze na podstawie regulacji obowiązujących przed dniem 1 maja 2004 r.4 . Jak wskazano powyżej, przepisy dyrektywy VAT nie przewidują możliwości stosowania obniżonej stawki VAT na sprzęt, o którym mowa w interpelacji. Nie jest zatem obecnie możliwe rozszerzenie katalogu towarów wymienionych w załączniku nr 8 do ustawy o VAT, ponieważ byłoby to niezgodne wprost z dyrektywą VAT. Z uwagi na to, że przepisy dotyczące dostaw sprzętu komputerowego dla placówek oświatowych jednoznacznie określają zakres stosowania preferencji, obecnie nie jest planowane wydawanie wytycznych lub interpretacji ogólnej w tym zakresie.