Interpelacja w sprawie strat budżetu państwa z tytułu luki VAT

Interpelacja posła Janusza Kowalskiego z dnia 13 grudnia 2025 roku w sprawie strat budżetu państwa z tytułu luki VAT.

Z najnowszych danych Komisji Europejskiej wynika, że w Polsce ponownie odnotowano wzrost luki VAT rozumianej jako różnica pomiędzy należnymi a faktycznie pobranymi wpływami z podatku od towarów i usług. Zjawisko to oznacza dla budżetu państwa utratę wielu miliardów złotych rocznie, które mogłyby zostać przeznaczone na finansowanie podstawowych zadań publicznych lub ograniczenie deficytu. Jednocześnie dane Komisji wskazują, że tempo pogorszenia sytuacji w Polsce jest wyraźniejsze niż w części innych państw członkowskich Unii Europejskiej. Szczególnie niepokojący jest fakt, że wzrost luki VAT następuje po okresie, w którym Polska była wskazywana jako przykład skutecznego ograniczania oszustw podatkowych, a także w warunkach obowiązywania rozbudowanego aparatu kontrolnego i licznych obowiązków sprawozdawczych nakładanych na podatników. Rodzi to pytania o faktyczną skuteczność przyjętej strategii uszczelniania systemu podatkowego, priorytety ministra finansów oraz zdolność administracji skarbowej do zwalczania zorganizowanych oszustw zamiast koncentrowania się na drobnych i uczciwych przedsiębiorcach.

Wzrost luki VAT ma również wymiar europejski i polityczny. Dane Komisji Europejskiej są wykorzystywane w debacie o dalszej harmonizacji podatków pośrednich oraz wzmacnianiu roli instytucji unijnych w obszarze fiskalnym. Pogorszenie wyników Polski w zakresie poboru VAT może zostać użyte jako argument na rzecz ograniczania suwerenności podatkowej państw członkowskich i przenoszenia kolejnych kompetencji na poziom Unii Europejskiej. Tym bardziej zasadne jest uzyskanie jednoznacznych informacji o przyczynach wzrostu luki VAT, odpowiedzialności ministra finansów oraz planowanych działaniach naprawczych.

Mając na uwadze powyższe, poseł Janusz Kowalski zwrócił się o odpowiedź na następujące pytania:

1. Jakie przyczyny wzrostu luki VAT w Polsce identyfikuje Ministerstwo Finansów na podstawie danych Komisji Europejskiej oraz własnych analiz oraz w jaki sposób przyczyny te zostały sklasyfikowane według ich znaczenia fiskalnego i systemowego wpływu na dochody budżetu państwa?

2. W jakim zakresie Ministerstwo Finansów wiąże wzrost luki VAT z obniżeniem skuteczności działań Krajowej Administracji Skarbowej w zwalczaniu zorganizowanych oszustw podatkowych, w tym karuzel VAT i przestępczości transgranicznej, a w jakim z czynnikami makroekonomicznymi, zmianami struktury obrotu gospodarczego lub decyzjami regulacyjnymi?

3. Jak Ministerstwo Finansów ocenia efektywność funkcjonujących narzędzi uszczelniających system VAT, w szczególności jednolitego pliku kontrolnego, systemu STIR, obowiązkowego KSeF, mechanizmu podzielonej płatności oraz rozszerzonych kompetencji kontrolnych KAS, w świetle faktu ponownego wzrostu luki VAT oraz jakie wnioski wyciągnięto z tych ocen?

4. Czy w Ministerstwie Finansów lub Krajowej Administracji Skarbowej zostały przeprowadzone analizy, audyty wewnętrzne lub ewaluacje dotyczące przyczyn wzrostu luki VAT, a jeżeli tak, jakie konkretne rekomendacje z nich wynikają i w jakim zakresie zostały one wdrożone w praktyce?

5. Jakie działania operacyjne zostały podjęte przez Ministerstwo Finansów w celu skoncentrowania kontroli skarbowych na największych źródłach strat VAT, w tym na sektorach o podwyższonym ryzyku nadużyć, oraz jakie wymierne efekty fiskalne przyniosły te działania w postaci odzyskanych wpływów budżetowych?

6. W jaki sposób Ministerstwo Finansów uzasadnia utrzymywanie lub rozszerzanie obowiązków sprawozdawczych i administracyjnych nakładanych na uczciwych podatników, w sytuacji gdy dane Komisji Europejskiej wskazują na wzrost luki VAT, oraz czy rozważana jest zmiana podejścia na bardziej selektywne, analityczne i ukierunkowane na rzeczywiste źródła nadużyć?

7. Jak Ministerstwo Finansów zamierza wykorzystywać dane Komisji Europejskiej dotyczące wzrostu luki VAT w Polsce w pracach na forum Unii Europejskiej, aby przeciwdziałać narracji uzasadniającej dalszą harmonizację podatków pośrednich i ograniczanie kompetencji fiskalnych państw członkowskich?

8. Jakie prognozy dotyczące kształtowania się luki VAT w kolejnych latach posiada Ministerstwo Finansów oraz jakie konkretne działania legislacyjne, organizacyjne i operacyjne zostały zaplanowane w celu odwrócenia obecnego negatywnego trendu?

9. Czy Ministerstwo Finansów przewiduje zmiany w strukturze organizacyjnej, sposobie zarządzania lub priorytetach Krajowej Administracji Skarbowej w związku z pogorszeniem wyników w zakresie poboru VAT, a jeżeli tak, jaki jest zakres tych zmian i harmonogram ich wdrażania?

Oto odpowiedź Ministerstwa Finansów z dnia 12 stycznia 2026 roku:

Odpowiedź na pyt. 1, 2 i 4

W pierwszej kolejności należy zauważyć, że najnowsze dane (dla 2024), a o takich mówi autor interpelacji, wskazują na spadek, a nie wzrost luki w VAT. Z ostatnich dostępnych szacunków, a więc najbardziej aktualnych materiałów analitycznych Komisji Europejskiej (Raport dot. luki w VAT za 2024 r. - VAT gap in Europe - Publications Office of the EU) wynika, iż w Polsce w roku 2024 nastąpił nie wzrost, ale bardzo wyraźny spadek luki w VAT z poziomu 16,0% w 2023 r. do poziomu 10,9% w roku 2024 – vide: Raport KE str. 150 („The VAT compliance gap increased to 16.0% in 2023, up from 11.2% in 2022 and above the estimated 2019 level of 14.9%.Afast estimate for 2024 places the gap at 10.9%”). Stąd nie jestjasne, o jakich najnowszych danych Komisji Europejskiej (z których wynika wzrost luki w VAT) mowa jest w interpelacji. Ministerstwo Finansów nie zajmuje się komentowaniem konstrukcji wskaźnika szacowanego i publikowanego przez Komisję Europejską. Omówienie wyników szacunku, kwestii metodologicznych oraz komentarz odnośnie do przyczyn zmian w jego wysokości zostały wykonane przez autorów szacunku oraz są dostępne publicznie w raporcie opublikowanym przez KE1 .

Szacunki luki w VAT są sporządzane przez Ministerstwo Finansów metodą odgórną (top – down) przy wykorzystaniu szczegółowych danych statystycznych GUS nt. bazy podatkowej, przy czym dane te są dostępne z dużym opóźnieniem. Głównymi elementami ekonomicznej bazy VAT są: konsumpcja prywatna, inwestycje oraz zużycie pośrednie sektora instytucji rządowych i samorządowych oraz inwestycje i zużycie pośrednie pozostałych sektorów niemających prawa do odliczeń (np. instytucje niekomercyjne). Dodatkowo, pod uwagę brane są informacje nt. ograniczenia prawa do odliczeń. Szczegółowe dane pozwalają oszacować teoretyczne wpływy z VAT i porównać je z rzeczywiście zrealizowanymi wpływami do budżetu państwa. Aby oszacować lukę w VAT, w ostatnich latach stosuje się więc metody ekstrapolacji oraz założenia eksperckie. Stosowana przez Ministerstwo Finansów metoda szacunku luki w VAT – metoda odgórna (top – down) nie pozwala na wskazanie źródeł zmian w luce w VAT. Z uwagi na charakter wykorzystywanych danych nie jest możliwe określenie źródeł wzrostu lub spadku luki w VAT, ani jej struktury ze względu na branże, stawki, itd. Nie można również określić w jakim stopniu na lukę w VAT wpłynęły działania o charakterze przestępczym (VAT Fraud). Odpowiedź na pyt. 3 Jak wskazano powyżej, według szacunków Komisji Europejskiej w 2024 r. odnotowany został spadek a nie wzrost luki VAT, stąd nietrafnym wydaje się sugerowanie braku efektywności poszczególnych narzędzi uszczelniających.

Nadmienić dodatkowo należy, iż jedno z wymienionych przez Pana posła Janusza Kowalskiego narzędzi uszczelniających - obowiązkowy KSeF – w pełnym zakresie zostanie zastosowany dopiero od II kwartału 2026 r., więc w żadnym przypadku nie jest zasadna sugestia o ewentualnej nieefektywności wykorzystywania tego narzędzia do ograniczania luki w VAT. Krajowy System e - Faktur (KSeF) jest zgodny z funkcjonującym podejściem zmierzającym do uszczelniania VAT. Podobnie jak inne elementy (JPK-VAT, STIR itp.) wpływa on na poprawę prawidłowości rozliczania VAT. W zakresie wykrywania nieprawidłowości, KSeF znacząco zmniejszy ograniczenia związane z pozyskiwaniem danych JPK-VAT w cyklu miesięcznym i będzie uzupełnieniem dla danych STIR. Charakter uszczelniający obligatoryjnego KSeF będzie związany m.in. ze skróceniem czasu dostępu do danych analitycznych oraz możliwością bieżącego monitorowania transakcji.

Możliwa będzie analiza zdarzeń gospodarczych jeszcze przed terminem wskazanym dla składania deklaracji podatkowych. Wprowadzenie raportowania w czasie zbliżonym do rzeczywistego zwiększy możliwości w zakresie skrócenia czasu wykrycia i zwalczania oszustwa podatkowego. Podstawowym źródłem informacji niezbędnym do właściwego typowania podejrzanych transakcji jest informacja o transakcjach dokumentowanych fakturami. Minimalny zakres informacji znajduje się obecnie w ewidencji VAT, przesyłanej w formie JPK_VAT. Pozyskanie dodatkowych informacji, w szczególności o przedmiocie transakcji, pozwoli zwiększyć efektywność prowadzonych analiz, które w istotnym zakresie będą mogły zostać zautomatyzowane i scentralizowane. Posiadanie informacji o towarach występujących w obrocie objętym oszustwami podatkowymi pozwala na reakcję stanowiącą zarazem ochronę wolnej konkurencji w danym obszarze. Szybszy dostęp do tych informacji pozwoli również zbudować o wiele skuteczniejszy system zarządzania i kontroli podatku VAT, efektywnie identyfikować przestępcze łańcuchy transakcji oraz eliminować proceder wystawiania pustych faktur na o wiele wcześniejszym niż obecnie etapie. Odnosząc się do efektywności narzędzi, którymi dysponuje KAS w celu weryfikacji prawidłowości wypełniania obowiązków wynikających z przepisów prawa podatkowego, należy zauważyć, że organy KAS na bieżąco i w sposób ciągły, podejmują działania weryfikacyjne, które obejmują, m.in: działania analityczne, czynności sprawdzające, kontrole podatkowe, kontrole celno–skarbowe, postępowania podatkowe, blokady rachunków bankowych wykorzystywanych do wyłudzeń skarbowych. Na działania KAS w obszarze podatków należy patrzeć kompleksowo, tj. analizować wyniki KAS uwzględniając wszystkie działania łącznie.

Powinno się zatem analizować równocześnie wzrost dobrowolności wypełniania obowiązków podatkowych przez podatników, który jest wynikiem działalności informacyjnej i edukacyjnej KAS oraz działania służące weryfikacji podatników – zarówno tych, którzy popełniają błędy nieświadomie, jak i celowo, czyli oszustów podatkowych działających często w zorganizowanych grupach przestępczych (czynności sprawdzające, kontrole podatkowe i celno-skarbowe, postępowania podatkowe). W celu zwalczania wyłudzeń VAT w pierwszej kolejności KAS, w ramach obowiązujących procedur podatkowych, podejmuje czynności sprawdzające oraz prowadzi kontrole podatkowe i kontrole celno-skarbowe w zakresie przestrzegania przepisów prawa podatkowego, w tym w zakresie podatku VAT. Kontrole podatkowe i kontrole celno-skarbowe są bieżącą reakcją na identyfikowane ryzyka. Kierowane są tam, gdzie analiza wykaże największe ryzyko nieprawidłowości podatkowych. Organy KAS nie zakładają określonej liczby kontroli do przeprowadzenia w danym roku. Liczba poszczególnych działań kontrolnych jest zmienna i nie można oczekiwać, że będzie miała jednoznaczną, stałą tendencję. Ponadto na ten trend w poszczególnych okresach wpływ ma wiele czynników, m.in. zmiany przepisów prawnych, czy rozwój narzędzi informatycznych. W 2024 r. została zmieniona filozofia podejścia do roli czynności sprawdzających, kontroli podatkowych i kontroli celno-skarbowych w redukcji ryzyka nadużyć podatkowych skutkujących uszczupleniem dochodów stwierdzonych w ramach kontroli celno-skarbowej.

KAS podjęła działania przywrócenia właściwej roli kontroli celno-skarbowej poprzedzonej analizą ryzyka, a jej wyniki wskazujące na istotne podejrzenie wystąpienia nieprawidłowości w większym rozmiarze pozwalają na wszczęcie tej procedury. Podjęte w 2024 r. działania podyktowane były przeprowadzonymi analizami działań KAS z lat wcześniejszych. Dane wskazują, że np. kontrole celno-skarbowe były wszczynane nie zawsze w uzasadnionych przypadkach np. 42,6 % tych kontroli w 2023 r. zakończyło się korektą, po doręczeniu upoważnienia do przeprowadzenia kontroli, jeszcze przed podjęciem czynności kontrolnych. W 2024 r. wskaźnik ten wynosił już 29,1%, natomiast w okresie trzech kwartałów 2025 r. – już tylko 17,5% kontroli celnoskarbowych zakończyło się korektą, po doręczeniu upoważnienia do przeprowadzenia kontroli, tj. jeszcze przed podjęciem czynności kontrolnych (w okresie trzech kwartałów 2024 r. było to 32,2 %). Takie podejście oznacza, że kiedy podatnik dowiaduje się o kontroli – po doręczeniu dokumentu o jej formalnym wszczęciu – sam składa autokorektę, w której poprawia nieprawidłowości w deklaracji podatkowej. Korekty deklaracji były zatem składane bez przeprowadzenia faktycznych czynności kontrolnych i na tym procedura kontroli celno-skarbowej się kończyła. Kwoty wynikające z tych korekt oraz liczba tych kontroli – nawet faktycznie nieprzeprowadzonych w znaczeniu czynności kontrolnych - trafiały do statystyk kontroli celno-skarbowych. Na tej podstawie KAS stwierdziła, że jeżeli podatnik jest skłonny do złożenia korekty, to ten sam cel można osiągnąć bez uruchamiania procedur kontrolnych i wystarczy w takich przypadkach przeprowadzić czynności sprawdzające, czyli wyjaśnić z podatnikiem powstałe wątpliwości. Dlatego KAS nie wszczyna od razu procedur kontroli celno-skarbowych w sprawach, które można wyjaśnić w mniej sformalizowanej procedurze. Obecnie część zadań, które nie wymagają podjęcia kontroli, a wynikają z błędów została przekierowana na urzędy skarbowe do realizacji w procedurze czynności sprawdzających. Kwoty ustaleń w ramach czynności sprawdzających w 2024 r. wzrosły o ponad 1 mld zł w stosunku do 2023 r. A więc sprawy zostały załatwiane bez uruchamiania kosztownej procedury kontroli celno-skarbowej; podejmowano względem podatnika jedynie działania wyjaśniające wątpliwości skutkujące koniecznością złożenia korekty. Kwoty ustaleńwramach czynności sprawdzających za okres trzech kwartałów2025 r. wzrosły o ponad 1,7 mld zł w stosunku do trzech kwartałów 2024 r. – co stanowi wzrost o 24,6%. Z kolei liczba przeprowadzonych czynności wzrosła o 234 203, co daje wzrost o 13,1% w analogicznym okresie.

Podsumowując, po pierwsze w 2024 r. KAS rozpoczęła proces ukierunkowania kontroli celno-skarbowej, zgodnie z jej przeznaczeniem, na wykrywanie i dokumentowanie oszustw, przestępstw związanych z podatkami, a nie kontrolowanie przedsiębiorców popełniających błędy. Takie podejście z założenia skutkuje wzrostem liczby i kwoty ustaleń dokonywanych w czynnościach sprawdzających przy jednoczesnym zmniejszeniu liczby kontroli. Po zmianie podejścia za okres trzech kwartałów 2025 r. wzrosła kwota ustaleń dokonana w toku kontroli celno-skarbowych w porównaniu do trzech kwartałów 2024 r. o 44,8% (jest 5,16 mld zł było 3,56 mld zł). Uwzględniając łączne wyniki kontroli celno-skarbowych, kontroli podatkowych i czynności sprawdzających, w 2024 r. odnotowano wzrost ustaleń o prawie 2 %, natomiast liczba wszystkich działań łącznie wzrosła o prawie 5%. Natomiast w trzech kwartałach 2025 r. w porównaniu do trzech kwartałów 2024 r. w kontrolach celno-skarbowych, kontrolach podatkowych i czynnościach sprawdzających odnotowano łączny wzrost ustaleń o ponad 27% przy wzroście liczby wszystkich działań, łącznie o blisko 13 %. Ponadto efektem działań KAS w 2024 r. jest, m.in. najwyższa od kilku lat liczba wykrytych fikcyjnych faktur. W 2024 r. wykryto ponad 290 tys. fikcyjnych faktur, a więc o ponad 165 tys. więcej niż w 2023 r., tj. o 130,8%. Wykrywalność fikcyjnych faktur sukcesywnie rośnie - ponad 290 tys. fikcyjnych faktur, z czego wykrycia te dotyczyły 8185 fikcyjnych faktur wystawionych w 2024 r., 85768 fikcyjnych faktur wystawionych w 2023 r., 85249 fikcyjnych faktur wystawionych w 2022 r. i ponad 110 tys. fikcyjnych faktur wystawionych we wcześniejszych latach - najwyższą od 2018 r. liczbę fikcyjnych faktur na kwotę ponad 8,71 mld zł. W 2023 r. wykryto fikcyjne faktury na kwotę 5,76 mld zł, co oznacza trafność typowania podmiotów szczególnie ryzykownych pod kątem oszustw podatkowych. Systematycznie spadająca od 2019 r. do 2023 r. liczba wykrywanych fikcyjnych faktur może świadczyć o narastającej, a niewykrytej skali oszustw w VAT przed 2024 r.

Dodatkowo zwracam uwagę na skuteczność kontroli, tj. udział liczby kontroli pozytywnych, tj. kontroli, w których ujawniono nieprawidłowości, w liczbie kontroli ogółem, która kształtuje się od lat na poziomie powyżej 95%.

Odpowiedź na pyt. 5

W 2024 r. KAS podjęła działania mające na celu przywrócenie właściwego miejsca w systemie kontroli celno-skarbowej, którą ukierunkowano, zgodnie z jej przeznaczeniem, na zwalczanie oszustw podatkowych, a nie uczciwych przedsiębiorców popełniających błędy. Starania nakierowane są na poprzedzenie kontroli celno-skarbowej analizą ryzyka. Dopiero po analizie, jeśli wskazuje ona na istotne podejrzenie wystąpienia nieprawidłowości w większym rozmiarze, powinna być wszczynana ta procedura. Natomiast w sprawach, które mogą zostać wyjaśnione w mniej sformalizowanej procedurze, powinny być prowadzone najpierw czynności sprawdzające, które są najszybszą i najmniej dotkliwą dla podatnika formą działań organu.

W związku z realizowaną współpracą w ramach Eurofisc:

1. pracownicy Ministerstwa Finansów prowadzą cykliczne (1-2 razy w roku) szkolenia w zakresie:

• wykorzystania pozyskanych tą drogą informacji i danych dla osób kontaktowych pracujących w komórkach analitycznych urzędów celnoskarbowych,

• obsługi systemu euCaris i możliwości wykorzystania informacji pozyskanych tą drogą dla osób z jednostek KAS posiadających dostęp do ww. systemu;

2. zagregowane i opracowane dane pozyskane z systemu SURV3 moduł VAT o transakcjach z wykorzystaniem procedury celnej 42 są cyklicznie przekazywane do jednostek KAS (izb administracji skarbowej i urzędów celno-skarbowych) do wykorzystania w toku podejmowanych działań. Obowiązek przekazania informacji zwrotnych w tym zakresie dotyczy przypadków podjęcia konkretnych działań w związku z potwierdzeniem wystąpienia nieprawidłowości (czynności sprawdzających, kontroli).

Ponadto Ministerstwo Finansów dystrybuuje listy typowań brutto potencjalnych znikających podatników generowane przy wykorzystaniu narzędzia SILNIK ANALIZ. Narzędzie SILNIK ANALIZ, na podstawie danych z resortowych systemów i baz danych, identyfikuje podmioty, które mogą być (potencjalnie) znikającymi podatnikami (dalej PZP). W celu weryfikacji prawidłowości zakwalifikowania podmiotu przez algorytm SILNIKA ANALIZ jako znikającego podatnika, jednostki KAS dokonują pogłębionej analizy jednostkowej poszczególnych podmiotów, przekazywanych cyklicznie w ramach listtypowań brutto potencjalnych znikających podatników. Wygenerowane przez SILNIK ANALIZ podmioty (PZP) stanowią uniwersalną bazę wyjściową do identyfikowania nieprawidłowości w rozliczaniu podatku VAT, a co za tym idzie obszary i branże, w których dochodzi do oszustw wykorzystujących tzw. „znikającego podatnika” są identyfikowane dopiero na etapie prowadzenia konkretnych działań (np. kontroli, postępowań, czynności sprawdzających).

Odpowiedź na pyt. 6 (według numeracji interpelacji pyt. 6 i 7 to de facto jedno pytanie)

Najnowsze dane Komisji Europejskiej wskazują na spadek a nie wzrost luki VAT. Niezależnie od powyższego brak jest uzasadnienia dla kwestionowania potrzeby dalszego stosowania poszczególnych instrumentów uszczelniających system poboru należności publicznoprawnych, w tym nałożonych na ogół podatników obowiązków sprawozdawczych. Zaznaczenia wymaga, że właśnie powszechność obowiązków składania ustandaryzowanych sprawozdań podatkowych daje możność pozyskania przez KAS informacji umożliwiających przeprowadzanie analiz w celu selektywnego wykrywania przypadków nieprawidłowego wypełniania obowiązków podatkowych przez poszczególne podmioty. Odpowiedź na pyt. 7 (pyt. 8 według numeracji interpelacji) Wstępując do Unii Europejskiej, Polska zobowiązała się przestrzegać prawa unijnego i zasad traktatowych oraz przyjęła dorobek prawny UE (acquis communautaire). Podstawę prawną harmonizacji podatków pośrednich, takich jak VAT, w całej UE stanowi art. 113 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE), zgodnie z którym przyjęcie nowych przepisów wymaga jednomyślnego porozumienia wszystkich państw członkowskich i konsultacji z Parlamentem Europejskim. Obszary polityk, w których przypadku Rada stanowi jednomyślnie, zostały wyczerpująco określone w traktatach i należy do nich obszar podatków pośrednich. Zharmonizowany system VAT jest niezbędny do zapewnienia sprawnego funkcjonowania jednolitego rynku, ułatwia prowadzenie działalności transgranicznej, zapobiega zakłóceniom konkurencji i ogranicza ryzyko podwójnego opodatkowania lub oszustw (np. unikania opodatkowania). Warto zwrócić uwagę na fakt, że w sprawozdaniu końcowym z Konferencji w sprawie przyszłości Europy2 , obywatele wezwali do „harmonizacji i koordynacji polityki podatkowej w państwach członkowskich UE w celu zapobiegania uchylaniu się od opodatkowania i unikaniu opodatkowania”, „promowania współpracy między państwami członkowskimi UE w celu dopilnowania, by wszystkie przedsiębiorstwa w UE płaciły sprawiedliwą część podatków”. Szereg działań podejmowanych na forum UE w obszarze VAT zmierza do m.in. uczynienia systemu VAT bardziej odpornym na oszustwa podatkowe lub uchylanie się od rozliczania podatku. Przejawem tego jest, przykładowo, przyjęty pakiet „VAT w Erze Cyfrowej” (VAT in Digital Age – ViDA; Dz. Urz. UE L 516 z 25.03.2025 r., s. 1). Podstawowym celem pakietu ViDA jest właśnie walka z oszustwami podatkowymi i uchylaniem się od opodatkowania poprzez dostosowanie obowiązujących regulacji VAT do wyzwań epoki cyfrowej.

W szczególności należy zwrócić uwagę na fakt, że pakiet VIDA wprowadza m.in. cyfrową sprawozdawczość w czasie rzeczywistym dla handlu transgranicznego w oparciu o faktury elektroniczne w ustrukturyzowanym formacie, co wyeliminuje istniejącą fragmentację wynikającą z wdrażania przez państwa członkowskie rozbieżnych systemów sprawozdawczości. Nowe przepisy zapewnią organom podatkowym niezbędne informacje na temat poszczególnych transakcji, aby umożliwić prowadzenie analizy krzyżowej danych, zwiększyć możliwości kontrolne organów podatkowych i tym samym zintensyfikować walkę z oszustwami podatkowymi w zakresie VAT, w tym zwłaszcza karuzelowymi. Jednocześnie uwspólnienie przepisów regulujących sprawozdawczość cyfrową zmniejszy koszty przestrzegania przepisów dla przedsiębiorców prowadzących działalność w obrębie UE i wyeliminuje bariery na wspólnym rynku.

Takie podejście przyczyni się również do ograniczenia luki w VAT. Harmonizacja przepisów o VAT jest zatem niezbędna dla skutecznego funkcjonowania jednolitego rynku i przyjęty Pakiet VIDA jest tu przykładem jednomyślnego kierunku działań w podatku VAT stanowiącym główne źródło dochodów budżetowych państw członkowskich.

Odpowiedź na pyt. 8 (pyt. 9 według numeracji interpelacji)

Ministerstwo Finansów dokonuje szacunku luki po zakończeniu roku budżetowego, gdy znane są już faktycznie wykonane dochody z VAT. Szacunki te dokonywane są na wstępnych danych i podlegają późniejszym korektom w miarę pojawiania się dokładniejszych danych. Ministerstwo Finansów nie dokonuje natomiast prognoz szacunków luki w VAT. Ministerstwo Finansów nie posiada również informacji, która wskazywałaby, że jakikolwiek kraj europejski publikuje prognozy luki w VAT na przyszłość. Luki w podatkach są wskaźnikami, które z reguły szacuje się ex post. Niemniej należy wskazać, że – z uwagi na ostatnie dane Komisji Europejskiej – nie znajduje uzasadnienia teza o „obecnym negatywnym trendzie” w przedmiocie luki w VAT.

Jednocześnie podkreślenia wymaga, że sukcesywnie podejmowane są prace legislacyjne nad wprowadzeniem rozwiązań o charakterze uszczelniającym system VAT. Przykładowo, rozwiązania o takim charakterze przewidziano w obecnie procedowanym projekcie ustawy o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz ustawy o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników (UD314). Rozwiązania te dotyczą np.:

1. Rejestracji podatników VAT – odmowa rejestracjiVAT dla podatników, którzy nie wyznaczą przedstawiciela podatkowego, gdy taki obowiązek istnieje, a także podatników usuniętych z rejestru z powodu zaległych deklaracji (do czasu ich złożenia).

2. Rozszerzenia zakresu odpowiedzialności solidarnej nabywcy za zaległości podatkowe sprzedawcy o: transakcje, w przypadku których należność została zapłacona z zastosowaniem mechanizmu podzielonej płatności (MPP), gdy podatnik wiedział, że wystawiona faktura jest nierzetelna, niektóre usługi niematerialne (np. księgowe, reklamowe, doradcze, administracyjne), które w znacznej skali są wykorzystywane do oszustw i nadużyć podatkowych.

3. Kas rejestrujących: wprowadzenie zakazu wymiany pamięci fiskalnej w kasach rejestrujących z elektronicznym zapisem kopii, wprowadzenie niewielkich kar porządkowych za brak wyrejestrowania kasy rejestrującej.

4. Importu towarów – m.in. eliminacja możliwości skorzystania ze zwolnienia z obowiązku złożenia zabezpieczenia w imporcie oraz rozliczania importowego VAT bezpośrednio w deklaracji podatkowej dla podatników, którzy składają fałszywe oświadczenia potwierdzające spełnienie warunków do skorzystania z uproszczenia.

Odpowiedź na pyt. 9 (pyt. 10 według numeracji interpelacji)

Weryfikacja prawidłowości wypełniania obowiązków wynikających z przepisów prawa podatkowego, w tym w podatku VAT, jest i nadal będzie priorytetem KAS. W ocenie Ministerstwa Finansów w świetle kompleksowej interpretacji wyników działań weryfikacyjnych podejmowanych przez organy KAS (czynności sprawdzające, kontrole podatkowe i kontrole celno-skarbowe) nie można mówić o spadku skuteczności weryfikacji w zakresie VAT. Dodatkowo należy zaznaczyć, że Ministerstwo Finansów podejmuje wszelkie możliwe działania w celu doskonalenia jakości analiz ryzyka oraz typowania podmiotów do kontroli.

Źródło: www.sejm.gov.pl