Interpelacja w sprawie wypowiedzi prezesa Rady Ministrów z dnia 13 września 2024 r. dotyczącej zagrożenia powodziowego

Interpelacja posła Janusza Kowalskiego z dnia 19 września 2024 w sprawie wypowiedzi prezesa Rady Ministrów z dnia 13 września 2024 r. dotyczącej zagrożenia powodziowego.

Zwracam się z interpelacją dotyczącą Pana wypowiedzi z dnia 13 września 2024 roku, w której stwierdził Pan, że „nie ma powodu do paniki, prognozy nie są przesadnie alarmujące” w kontekście nadchodzącego zagrożenia powodziowego.

W świetle dramatycznych wydarzeń, które nastąpiły w dniach 14, 15 i 16 września 2024 roku, kiedy to liczne miejscowości zostały zalane, a mieszkańcy doświadczyli ogromnych strat materialnych, Pańska wypowiedź budzi poważne wątpliwości i pytania.

Mając na uwadze powyższe, poseł Janusz Kowalski zwrócił się o odpowiedź na następujące pytania:

1. Jakie były podstawy Pańskiej wypowiedzi z dnia 13 września 2024 roku, w której uspokajał Pan opinię publiczną, twierdząc, że nie ma powodów do paniki, a prognozy nie są alarmujące? Proszę o przedstawienie analiz, prognoz meteorologicznych oraz opinii ekspertów, na których opierał się Pan w swoich stwierdzeniach.

2. Czy zdaje sobie Pan sprawę z tego, że Pańska wypowiedź mogła przyczynić się do zwiększenia zagrożenia mieszkańców terenów objętych powodzią? Uspokojenie nastrojów społecznych w sytuacji realnego zagrożenia mogło wpłynąć na obniżenie czujności zarówno obywateli, jak i służb odpowiedzialnych za zarządzanie kryzysowe.

3. Dlaczego nie podjęto wcześniejszych działań w celu zmobilizowania służb ratunkowych oraz ostrzeżenia mieszkańców o nadchodzącym zagrożeniu? Proszę o przedstawienie działań podjętych przez rząd i odpowiednie służby w okresie poprzedzającym powódź.

4. Czy w obliczu zaistniałej sytuacji i ogromnych strat poniesionych przez mieszkańców poszkodowanych regionów rozważa Pan podanie się do dymisji? Odpowiedzialność za bezpieczeństwo obywateli spoczywa na najwyższych organach państwa, a brak adekwatnej reakcji na nadchodzące zagrożenie jest poważnym zaniedbaniem.

Oto odpowiedź Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 25 listopada 2024 roku:

W pierwszej kolejności pragnę zaznaczyć, że żadna informacja o zagrożeniu powodziowym w Polsce nie została zbagatelizowana. W dniu 11 września 2024 r. w Rządowym Centrum Bezpieczeństwa (RCB) odbyło się posiedzenie Zespołu Zarządzania Kryzysowego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji, w którym uczestniczyli m.in. właściwi wojewodowie oraz przedstawiciele służb. Informacje o zagrożeniu powodziowym zostały przekazane w trybie pilnym stronie samorządowej. Ponadto, wydane zostały stosowne ostrzeżenia w środkach masowego przekazu i poprzez „Alert RCB”.

Należy wskazać, że na prośbę Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji (MSWiA) 11 września 2024 r. o godzinie 13.07 wydana została przez IMGW-PIB prognoza na okres od 12-16 września 2024 r., ze szczegółową informacją o przewidywanych opadach w poszczególnych dobach. Dla województw dolnośląskiego i opolskiego, ze względu na dużą sumę opadów przewidywanych w dniach 13-14 września 2024 r., były wydane ostrzeżenia najwyższego – 3 stopnia.

Prezes Rady Ministrów w swoich wypowiedziach bazował na powyższych informacjach.

Pragnę podkreślić, że informacje o zagrożeniu powodziowym dla ludności i samorządów były upublicznione w trybie natychmiastowym i ze stosownym wyprzedzeniem ze strony służb i rządowych struktur kryzysowych przed wystąpieniem fazy powodzi.

Dodatkowo, z informacji przekazanej 13 września 2024 r. przez Emergency Response Coordination Center (Centrum Koordynacji Reagowania Kryzysowego – ERCC) wynikało, aby to IMGW-PIB, który na bieżąco dostarcza wszelkie informacje związane z zagrożeniami meteorologicznymi i hydrologicznymi Państwowej Straży Pożarnej i strukturom kryzysowym oraz innym instytucjom, kontaktował się z krajowymi partnerami Copernicus – European Flood Awareness System (Europejski System Informacji o Powodziach – EFAS).

Należy jednocześnie podkreślić, że zarówno EFAS, jak i prognozy IMGW-PIB wskazują jedynie możliwe obszary wystąpienia zdarzeń atmosferycznych, bez przedstawienia skutków ich zaistnienia lub dokładnej lokalizacji.

Niemniej wskazane informacje wystarczyły do dysponowania i dyslokacji sił oraz środków służb ratowniczych, tj.: Państwowej Straży Pożarnej, krajowego systemu ratowniczo-gaśniczego, Policji czy Wojska Polskiego w obszary zagrożenia powodziowego, których działania były już realizowane przed nadejściem powodzi.

Jednocześnie uprzejmie informuję, że Minister Infrastruktury wskazał, iż prognozy meteorologiczne i hydrologiczne z września br., w tym ostrzeżenia generowane przez IMGW-PIB, były przekazywane i aktualizowane na bieżąco zgodnie z rozporządzeniem Ministra Infrastruktury z dnia 24 października 2023 r. w sprawie ostrzeżeń, prognoz, komunikatów, biuletynów i roczników państwowej służby hydrologiczno-meteorologicznej i państwowej służby geologicznej. Niemniej, Minister Infrastruktury wyjaśnił, że szczególnie w początkowej fazie omawianego okresu, tj. w dniach 11-13 września br., sytuacja meteorologiczna i hydrologiczna była dynamiczna, co wymagało stałego monitorowania i aktualizacji prognoz. Zjawiska pogodowe na terenach górskich charakteryzują się wysoką zmiennością, a złożoność procesów fizycznych związanych z opadami na ww. terenach wymagała precyzyjnej analizy. Instytut Meteorologii, w oparciu o swoje prognozy, dane satelitarne programu Copernicus oraz dane pochodzące z innych źródeł, opracowywał scenariusze możliwych wydarzeń, aby zapewnić jak najbardziej wiarygodne dane w sytuacji zmieniających się warunków. Jak wskazano powyżej IMGW-PIB korzysta z danych dostarczanych przez międzynarodowe instytucje, niemniej podkreśla, że jego prognozy i ostrzeżenia są dokładniejsze, dedykowane do konkretnych zlewni monitorowanych przez sieć stacji państwowej służby hydrologiczno-meteorologicznej.

Z informacji przekazanych przez Ministra Infrastruktury wynika również, że IMGW-PIB, dysponujący zaawansowaną siecią stacji meteorologicznych, hydrologicznych i radarów, a także danymi satelitarnymi, modelami numerycznymi, symulacjami komputerowymi oraz wynikami analiz specjalistycznych, zamieszczał stosowne informacje za pośrednictwem stron internetowych, aplikacji mobilnych, dedykowanych serwerów, usług sieciowych, biuletynów, poczty elektronicznej, komunikatów prasowych, wystąpień w mediach, a także przez systemy radiowe i telewizyjne. Instytut Meteorologii podjął również współpracę ze sztabami kryzysowymi i innymi instytucjami zarządzania kryzysowego.

Informacje na temat prognozowanej sytuacji hydrologiczno-meteorologicznej, przekazywane przez IMGW-PIB były na bieżąco aktualizowane w celu przedstawienia najbardziej wiarygodnego scenariusza. Niemniej warto zaznaczyć, że ciągle były one prognozą, niezwykle trudną w interpretacji podczas zmieniającej się kilkadziesiąt razy na dobę sytuacji pogodowej.

W tym miejscu warto nadmienić, stosownie do stanowiska Ministra Infrastruktury, że mimo, iż żywioł powodzi nie jest całkowicie przewidywalny, to istnieją jednak narzędzia, które mają na celu minimalizowanie ryzyka oraz skutków takich zdarzeń. Polska działa zgodnie z Dyrektywą 2007/60/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 23 października 2007 r. w sprawie oceny ryzyka powodziowego i zarządzania nim. W ramach wskazanych działań, zgodnie z art. 171 ust. 1 ustawy z 20 lipca 2017 r. – Prawo wodne, Wody Polskie opracowują szereg dokumentów planistycznych, w tym map zagrożenia powodziowego oraz mapy ryzyka powodziowego, które są regularnie aktualizowane co 6 lat, aby uwzględnić wszelkie zmiany w ryzyku powodziowym. Przedmiotowe mapy są dostępne dla wszystkich zainteresowanych stron oraz służb i przedstawiają obszary o określonym prawdopodobieństwie wystąpienia powodzi. Mapy są opracowywane w oparciu o matematyczne modele hydrauliczne i szczegółowe dane terenowe, co pozwala na realistyczne określenie potencjalnych zagrożeń, takich jak zasięg powodzi, głębokość wody czy prędkość przepływu. Uzupełnieniem ww. map są mapy ryzyka powodziowego, które pozwalają ocenić potencjalne straty w infrastrukturze oraz zagrożenia dla zdrowia i życia ludzkiego. Opracowane przez Wody Polskie dokumenty są dostępne dla instytucji publicznych odpowiedzialnych za zarządzanie kryzysowe, co umożliwia podejmowanie działań, mających na celu ograniczanie skutków powodzi.

Minister Infrastruktury wskazał, że wszystkie zainteresowane instytucje, w tym wymienione w art. 171 ust. 4 ustawy – Prawo wodne, miały dostęp do aktualnych prognoz oraz map zagrożenia, co pozwalało na monitorowanie sytuacji i podejmowanie odpowiednich kroków.

Dodatkowo warto podkreślić, że wnioski wyciągnięte z wydarzeń z września br. są kluczowe dla poprawy działań podejmowanych w przyszłości. Procesy decyzyjne i działania oparte na najbardziej aktualnych danych pozostają priorytetem, natomiast współpraca między centralną i lokalną władzą a służbami meteorologicznymi oraz ratowniczymi jest niezbędna dla zapewnienia odpowiedniej reakcji w przyszłości.

Źródło: https://www.sejm.gov.pl