Interpelacja w sprawie skutków wdrożenia mechanizmu Carbon Border Adjustment Mechanism (CBAM) dla polskiej gospodarki, finansów publicznych oraz cen dla konsumentów

Interpelacja posła Janusza Kowalskiego z dnia 30 grudnia 2025 roku w sprawie skutków wdrożenia mechanizmu Carbon Border Adjustment Mechanism (CBAM) dla polskiej gospodarki, finansów publicznych oraz cen dla konsumentów.

Wdrażany na poziomie Unii Europejskiej mechanizm Carbon Border Adjustment Mechanism (CBAM), który od 2026 r. ma wejść w fazę pełnego obciążenia finansowego importerów towarów wysokoemisyjnych, stanowi istotną zmianę w unijnej polityce klimatyczno-handlowej, niosącą ze sobą potencjalnie znaczące konsekwencje gospodarcze, fiskalne oraz społeczne dla państw członkowskich, w tym dla Polski. Mechanizm CBAM, będący elementem szkodliwego dla gospodarki unijnego pakietu „Fit for 55“, wprowadza de facto nową formę opłaty granicznej uzależnionej od śladu węglowego importowanych towarów, w szczególności takich jak: stal, cement, aluminium, nawozy, energia elektryczna czy wodór. Jego celem jest ograniczenie zjawiska ucieczki emisji poza Unię Europejską, jednak w praktyce oznacza on wzrost kosztów importu surowców i półproduktów, które są kluczowe dla funkcjonowania wielu sektorów polskiego przemysłu przetwórczego. CBAM może prowadzić do wzrostu kosztów produkcji w przedsiębiorstwach zależnych od importu komponentów spoza UE, a w konsekwencji do wzrostu cen finalnych produktów dla konsumentów. Jednocześnie mechanizm ten generuje istotne wyzwania administracyjne, sprawozdawcze i finansowe, zwłaszcza dla średnich i dużych firm, które będą zobowiązane do raportowania emisji w całych łańcuchach dostaw oraz do zakupu certyfikatów CBAM.

Mając na uwadze powyższe, poseł Janusz Kowalski zwrócił się o odpowiedź na następujące pytania:

1. Jakie są aktualne szacunki Ministerstwa Finansów dotyczące wpływu mechanizmu CBAM na koszty importu towarów wysokoemisyjnych do Polski oraz na konkurencyjność polskich przedsiębiorstw wykorzystujących te towary w procesach produkcyjnych?

2. Czy Ministerstwo Finansów dokonało analizy potencjalnego przenoszenia kosztów wynikających z obowiązku nabywania certyfikatów CBAM na dalsze etapy łańcucha dostaw w gospodarce, w tym na ceny produktów końcowych, w szczególności w sektorach wykorzystujących importowane towary objęte CBAM jako surowce lub półprodukty?

3. Czy Ministerstwo Finansów ocenia ryzyko przeniesienia kosztów CBAM na cały łańcuch dostaw w gospodarce krajowej oraz jego wpływ na inflację, a jeżeli tak – jakie wnioski wynikają z tych analiz?

4. Czy są prowadzone rozmowy na forum Unii Europejskiej dotyczące modyfikacji lub uelastycznienia mechanizmu CBAM, w szczególności w odniesieniu do państw o wysokim udziale przemysłu energochłonnego, takich jak Polska?

5. Czy Ministerstwo Finansów rozważa wprowadzenie krajowych instrumentów osłonowych (np. ulg podatkowych, mechanizmów kompensacyjnych lub wsparcia inwestycyjnego) w celu ograniczenia negatywnych skutków CBAM dla polskich przedsiębiorstw i odbiorców końcowych?

6. Jakie działania organizacyjne, informacyjne i systemowe przewiduje Ministerstwo Finansów w celu przygotowania administracji skarbowej oraz importerów do pełnego funkcjonowania mechanizmu CBAM od 2026 r., w szczególności w zakresie weryfikacji danych emisyjnych oraz obsługi obowiązku nabywania certyfikatów CBAM?

Oto odpowiedź Ministerstwa Klimatu i Środowiska z dnia 20 stycznia 2026 roku:

1. Jakie są aktualne szacunki Ministerstwa Finansów dotyczące wpływu mechanizmu CBAM na koszty importu towarów wysokoemisyjnych do Polski oraz na konkurencyjność polskich przedsiębiorstw wykorzystujących te towary w procesach produkcyjnych?

Należy podkreślić, że mechanizm CBAM został zaprojektowany przede wszystkim jako narzędzie wyrównujące warunki konkurencji między producentami unijnymi a podmiotami z państw trzecich, które nie ponoszą kosztów polityki klimatycznej. W polskich realiach ma to szczególne znaczenie, ponieważ przemysły objęte CBAM (m.in. hutnictwo, cement, nawozy) należą do kluczowych filarów krajowej gospodarki. Jednocześnie są to branże o strategicznym znaczeniu dla bezpieczeństwa i obronności państwa. Utrzymanie ich stabilności i konkurencyjności jest elementem wzmacniania odporności gospodarczej i strategicznej Polski. Wprowadzenie CBAM ma również na celu wzmocnienie krajowych łańcuchów wartości. Tani import z państw trzecich wywiera presję cenową na polskich producentów, prowadząc do ograniczania mocy produkcyjnych, spadku rentowności i ryzyka utraty miejsc pracy. Mechanizm CBAM ma stopniowo eliminować tę asymetrię, sprawiając, że różnica cenowa między produktami krajowymi a importowanymi ulegnie zmniejszeniu. W efekcie oczekujemy, że dotychczasowi importerzy będą w większym stopniu kierować popyt na produkcję krajową. Analiza dotycząca potencjalnych dochodów budżetu państwa z tytułu CBAM – a tym samym kosztów importu towarów wysokoemisyjnych ponoszonych przez importerów – została opublikowana przez Krajowy Ośrodek Bilansowania i Zarządzania Emisjami (KOBiZE) w ramach projektu LIFE ENSPRIE. Publikacja pt. „CBAM and Budgetary Revenue. Prospects for the EU and Poland”.

2. Czy Ministerstwo Finansów dokonało analizy potencjalnego przenoszenia kosztów wynikających z obowiązku nabywania certyfikatów CBAM na dalsze etapy łańcucha dostaw w gospodarce, w tym na ceny produktów końcowych, w szczególności w sektorach wykorzystujących importowane towary objęte CBAM jako surowce lub półprodukty?

Nie dysponujemy obecnie zweryfikowanymi analizami dotyczącymi skali przenoszenia kosztów wynikających z obowiązku nabywania certyfikatów CBAM na dalsze etapy łańcucha dostaw, w tym na ceny produktów końcowych. Dostrzegamy jednak potrzebę prowadzenia takich pogłębionych analiz. Znalazło to odzwierciedlenie w nowo przyjętej ustawie, która umożliwia stworzenie stabilnego zaplecza kadrowego i analitycznego wspierającego proces podejmowania decyzji oraz rozwój istniejących narzędzi badawczych (Ustawa z dnia 21 listopada 2025 r. o zmianie ustawy o systemie zarządzania emisjami gazów cieplarnianych i innych substancji oraz niektórych innych ustaw).

3. Czy Ministerstwo Finansów ocenia ryzyko przeniesienia kosztów CBAM na cały łańcuch dostaw w gospodarce krajowej oraz jego wpływ na inflację, a jeżeli tak – jakie wnioski wynikają z tych analiz?

Pytanie jest analogiczne do pytania nr. 2. Odpowiedz jak wyżej.

4. Czy prowadzone są rozmowy na forum Unii Europejskiej dotyczące modyfikacji lub uelastycznienia mechanizmu CBAM, w szczególności w odniesieniu do państw o wysokim udziale przemysłu energochłonnego, takich jak Polska?

Mechanizm CBAM został zaprojektowany jako narzędzie wzmacniające konkurencyjność przemysłu unijnego, w szczególności sektorów energochłonnych, które w Polsce mają istotny udział w strukturze gospodarki. Z tego względu skuteczne funkcjonowanie CBAM leży bezpośrednio w interesie naszego kraju. W związku z tym Polska aktywnie uczestniczy w pracach prowadzonych na forum Unii Europejskiej, które dotyczą uproszczenia, doprecyzowania oraz wzmocnienia mechanizmu CBAM.

5. Czy Ministerstwo Finansów rozważa wprowadzenie krajowych instrumentów osłonowych (np. ulg podatkowych, mechanizmów kompensacyjnych lub wsparcia inwestycyjnego) w celu ograniczenia negatywnych skutków CBAM dla polskich przedsiębiorstw i odbiorców końcowych?

Ewentualne krajowe instrumenty osłonowe dla importerów prowadziłyby w praktyce do osłabienia skuteczności mechanizmu CBAM. Każda forma rekompensaty zmniejszałaby realny koszt wprowadzania na rynek unijny towarów wysokoemisyjnych z państw trzecich, czyniąc import bardziej opłacalnym niż zakup towarów produkowanych w Polsce, mimo że krajowi producenci ponoszą pełne koszty polityki klimatycznej w ramach EU ETS. W efekcie takie rozwiązania promowałyby produkcję poza UE kosztem rodzimych przedsiębiorstw inwestujących w modernizację i redukcję emisji.

6. Jakie działania organizacyjne, informacyjne i systemowe przewiduje Ministerstwo Finansów w celu przygotowania administracji skarbowej oraz importerów do pełnego funkcjonowania mechanizmu CBAM od 2026 r., w szczególności w zakresie weryfikacji danych emisyjnych oraz obsługi obowiązku nabywania certyfikatów CBAM?

Odpowiedź przekaże Minister Finansów i Gospodarki.

Źródło: https://www.sejm.gov.pl