Interpelacja w sprawie braku mechanizmów bieżącego wsparcia podatkowego dla przedsiębiorstw inwestujących w nowe technologie

Interpelacja posła Janusza Kowalskiego z dnia 16 grudnia 2025 roku w sprawie braku mechanizmów bieżącego wsparcia podatkowego dla przedsiębiorstw inwestujących w nowe technologie.

Obecnie obowiązujące przepisy w zakresie podatku dochodowego od osób prawnych (CIT) przewidują, że większość ulg wspierających innowacyjność i rozwój przedsiębiorstw – w szczególności ulga na działalność badawczo-rozwojową, ulga na robotyzację czy ulga na opracowanie prototypów – może być rozliczana zasadniczo dopiero w rocznym zeznaniu podatkowym.

W praktyce oznacza to, że przedsiębiorcy ponoszący znaczne nakłady inwestycyjne w trakcie roku podatkowego, zwłaszcza na etapie wdrażania nowych technologii, automatyzacji procesów czy prowadzenia prac badawczo-rozwojowych, muszą przez wiele miesięcy finansować te wydatki bez możliwości bieżącego obniżenia zobowiązań podatkowych. Skutkuje to pogorszeniem płynności finansowej, szczególnie w sektorze małych i średnich przedsiębiorstw, które nie dysponują znacznymi rezerwami kapitałowymi.

Coraz częściej w debacie publicznej oraz wśród organizacji zrzeszających przedsiębiorców pojawiają się postulaty wprowadzenia rozwiązań umożliwiających uwzględnianie wybranych ulg podatkowych już na etapie obliczania zaliczek na podatek dochodowy w trakcie roku podatkowego. Takie rozwiązanie pozwoliłoby na szybsze odzyskanie części poniesionych nakładów, realne obniżenie kosztów inwestycji w innowacje oraz wzmocnienie konkurencyjności polskich firm.

Mając na uwadze powyższe, poseł Janusz Kowalski zwrócił się o odpowiedź na następujące pytania:

1. Czy Ministerstwo Finansów dostrzega problem polegający na tym, że ulgi w podatku dochodowym od osób prawnych (CIT) wspierające innowacyjność przedsiębiorstw mogą być obecnie rozliczane zasadniczo dopiero w zeznaniu rocznym, mimo że nakłady inwestycyjne ponoszone są w trakcie roku podatkowego?

2. Czy w Ministerstwie Finansów były dotychczas analizowane postulaty środowisk przedsiębiorców dotyczące umożliwienia bieżącego uwzględniania ulg CIT (w szczególności ulgi B+R, ulgi na robotyzację oraz ulgi na prototyp) przy obliczaniu zaliczek na CIT?

3. Jeżeli takie postulaty były analizowane – jakie stanowisko zajęło wobec nich Ministerstwo Finansów oraz jakie argumenty przemawiały przeciwko wprowadzeniu takiego rozwiązania?

4. Czy Ministerstwo Finansów prowadziło analizy porównawcze dotyczące rozwiązań funkcjonujących w innych państwach Unii Europejskiej lub OECD w zakresie bieżącego rozliczania ulg prorozwojowych w podatku dochodowym od osób prawnych?

5. Czy Ministerstwo Finansów dokonało oceny wpływu obecnego modelu rozliczania ulg CIT na płynność finansową przedsiębiorstw, w szczególności tych, które w trakcie roku ponoszą wysokie nakłady na badania i rozwój, automatyzację lub wdrażanie nowych technologii?

6. Czy analizowano potencjalne skutki budżetowe wprowadzenia możliwości bieżącego rozliczania wybranych ulg w CIT przy założeniu, że rozwiązanie to miałoby charakter neutralny w ujęciu rocznym (przesunięcie momentu korzyści podatkowej, a nie jej zwiększenie)?

7. Czy Ministerstwo Finansów identyfikuje bariery prawne, systemowe lub organizacyjne, które uniemożliwiają obecnie wprowadzenie mechanizmu bieżącego rozliczania ulg w zaliczkach na CIT?

8. Czy Ministerstwo Finansów rozważało wprowadzenie pilotażowego lub ograniczonego rozwiązania umożliwiającego bieżące rozliczanie wybranych ulg CIT, np. wyłącznie dla określonych kategorii podatników lub rodzajów inwestycji?

9. Czy Ministerstwo Finansów dopuszcza możliwość przeprowadzenia szerokich konsultacji z organizacjami przedsiębiorców, doradcami podatkowymi oraz środowiskami naukowymi w celu oceny zasadności i wykonalności wprowadzenia bieżącego rozliczania ulg w podatku CIT?

Oto odpowiedź Ministerstwa Finansów z dnia 8 stycznia 2026 roku:

W obecnym systemie prawa podatkowego ulgi w podatku dochodowym od osób prawnych wspierające innowacyjność rozliczane są, zgodnie z ustawą CIT, w zeznaniu rocznym. Zgodnie z art. 18d ust. 8 ustawy CIT podatnik uzyskujący przychody inne niż przychody z zysków kapitałowych odlicza od podstawy opodatkowania koszty uzyskania przychodów poniesione na działalność badawczo-rozwojową (koszty kwalifikowane) w zeznaniu za rok podatkowy, w którym te koszty kwalifikowane zostały poniesione. Analogicznie, w zeznaniu rocznym, podatnik rozlicza pozostałe ulgi wspierające innowacyjność przedsiębiorstw, w tym m.in. ulgę na prototypy oraz ulgę na robotyzację. Konstrukcja ta wynika z charakteru ulg, które odnoszą się do kosztów kwalifikowanych ustalanych w ujęciu rocznym, po zakończeniu okresu podatkowego. Ministerstwo Finansów nie podziela tezy, jakoby obecny model rozliczania ulg w CIT stanowił istotną barierę dla rozwoju innowacyjności przedsiębiorstw. Przedsiębiorcy podejmujący działalność inwestycyjną powinni uwzględniać obowiązujące przepisy podatkowe w swoich planach finansowych, a odpowiedzialne prowadzenie działalności gospodarczej zakłada zdolność do finansowania inwestycji w horyzoncie dłuższym niż kilka miesięcy. Propozycja umożliwiająca odliczanie ulg podatkowych już na etapie zaliczek, wiązałaby się z koniecznością gruntownej przebudowy systemów informatycznych Krajowej Administracji Skarbowej oraz znaczącym zwiększeniem obciążeń administracyjnych dla podatników (przy takiej samej wysokości odliczenia). W naszej ocenie koszty takiego rozwiązania byłyby prawdopodobnie nieproporcjonalne do potencjalnych korzyści, przy - jak wskazano – wątpliwościach odnośnie tego, czy obecne rozwiązanie może być traktowane jako faktyczna bariera w rozwoju polskich przedsiębiorców. Z pewnością przyczyniłoby się ono do większego skomplikowania systemu podatkowego. Z powyższych względów obecnie w resorcie finansów nie są prowadzone prace analityczne lub legislacyjne nad wprowadzeniem rozwiązania umożliwiającego bieżące rozliczanie wybranych ulg w podatku CIT w zaliczkach na ten podatek. Jednocześnie jednak należy zauważyć, że już obecnie w ramach podatku CIT istnieją mechanizmy wspierające bieżącą płynność finansowania inwestycji. Przykładem takiego rozwiązania jest tzw. ulga na innowacyjnych pracowników, pozwalająca podatnikom CIT szybciej odzyskać korzyść podatkową z tytułu ulgi B+R. W przypadku bowiem, gdy podatnik nie jest w stanie odliczyć pełnej ulgi B+R w zeznaniu rocznym, może pomniejszyć kwotę zaliczki na PIT oraz zryczałtowany podatek, pobieranych od wynagrodzeń pracowników zaangażowanych w działalność B+R, o iloczyn kwoty nieodliczonej i stawki podatku obowiązującej tego podatnika w roku podatkowym. Odnosząc się do pytania Pana Posła o to, czy w resorcie finansów prowadzone były analizy porównawcze dotyczące rozwiązań funkcjonujących w innych państwach UE lub OECD w zakresie bieżącego rozliczania ulg prorozwojowych w podatku CIT, uprzejmie informuję, iż Sekretariat OECD we współpracy z grupą roboczą WP2 (Working Party No. 2 on Tax Policy Analysis and Tax Statistics) cyklicznie analizuje ulgi na badania i rozwój po stronie dochodowej i wydatkowej, szacując efektywne stawki opodatkowania CIT przy korzystaniu z ulg i bez ich stosowania. Z porównania tych dwóch wskaźników wynika, że Polska należy do krajów OECD, w których ulga na B+R w największym stopniu obniża zobowiązanie podatkowe.

Rezultaty analiz publikowane są w corocznych raportach Corporate Tax Statistics. W najnowszym raporcie Corporate Tax Statistics 2025, opublikowanym w listopadzie 2025 r. w rozdziale 5 Tax incentives for research and development wskazano, że:

“Efektywna średnia stawka podatku (EATR) na działalność badawczo-rozwojową uwzględniająca zachęty podatkowe oparte na wydatkach w 2024 r. była najniższa w Irlandii, Polsce i na Litwie, co zapewniło firmom większe zachęty podatkowe do lokowania inwestycji w działalność badawczo -rozwojową w tych jurysdykcjach”.

Dodatkowo przekazuję dane dotyczące wielkości odliczeń od podstawy opodatkowania dokonanych przez podatników CIT za 2024 r. z tytułu kosztów poniesionych na:

• działalność badawczo rozwojową - odliczenia dokonało 2 606 podatników w łącznej kwocie 11 195 mln zł. Skutek finansowy tego odliczenia to 2 127 mln zł.

• robotyzację – odliczenia dokonało 294 podatników w łącznej kwocie 208 mln zł. Skutek finansowy tego odliczenia to 39 mln zł.

• produkcję próbną nowego produktu i wprowadzenia na rynek nowego produktu - odliczenia dokonało 64 podatników w łącznej kwocie 21 mln zł. Skutek finansowy tego odliczenia to 4 mln zł.

Przedstawiając powyższe wyjaśnienia wyrażam nadzieję, iż uzna je Pan Poseł za wystarczające.

Źródło: https://www.sejm.gov.pl