Interpelacja w sprawie zagrożeń dla bezpieczeństwa gazowego państwa w kontekście zapasów gazu ziemnego oraz obecnej struktury magazynowania rezerw

Interpelacja posła Janusza Kowalskiego z dnia 25 listopada 2025 roku w sprawie zagrożeń dla bezpieczeństwa gazowego państwa w kontekście zapasów gazu ziemnego oraz obecnej struktury magazynowania rezerw.

Bezkrytyczna liberalizacja zasad magazynowania za granicą to droga donikąd. Zamiast budować polskie magazyny, ułatwiono wyprowadzenie zapasów do Niemiec czy Danii, ignorując fakt, że kraje te w swoich planach kryzysowych przewidują możliwość wstrzymania eksportu gazu, aby chronić własny rynek. Weto prezydenta RP powstrzymało ten szkodliwy kierunek, ale musimy znać obecną skalę zjawiska, za które bierzecie pełną odpowiedzialność polityczną.

Wysoki poziom bezpieczeństwa energetycznego Polski musi być absolutnym priorytetem. Musimy dążyć do maksymalnej samowystarczalności w zakresie magazynowania gazu, tak aby w razie zakłóceń dostaw czy sytuacji nadzwyczajnych gaz zgromadzony jako rezerwa był fizycznie i natychmiastowo dostępny na terytorium RP.

Mając na uwadze powyższe, poseł Janusz Kowalski zwrócił się o odpowiedź na następujące pytania:

1. Jaka jest obecnie wielkość handlowych zapasów gazu ziemnego utrzymywanych przez podmioty działające na polskim rynku w instalacjach magazynowych poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej? Proszę o podanie danych (stan na dzień 1 listopada 2025 r.) w podziale na kraje przechowywania (np. Niemcy, Dania, Łotwa, Ukraina).

2. Jaka jest struktura zapasów obowiązkowych gazu ziemnego? Proszę o przedstawienie szczegółowego bilansu:

   • Jaki wolumen zapasów obowiązkowych (w mln m³ oraz w GWh/TWh) jest fizycznie zgromadzony w magazynach na terytorium Polski?

   • Jaki wolumen zapasów obowiązkowych (w mln m³ oraz w GWh/TWh) jest fizycznie zgromadzony w magazynach poza granicami Polski?

   • Jaki procent całości zapasów obowiązkowych stanowią zapasy ulokowane za granicą?

3. Jaki jest udział spółek z udziałem Skarbu Państwa w procedurze magazynowania za granicą? Proszę o podanie łącznego wolumenu (w mln m³) oraz odsetka zapasów obowiązkowych utrzymywanych poza granicami RP, które należą do podmiotów z udziałem Skarbu Państwa (bez rozbijania na nazwy spółek, lecz jako zagregowaną wartość dla całej domeny publicznej).

4. Czy ministerstwo akceptuje sytuację, w której podmioty państwowe – zamiast wspierać krajowy system magazynowy – wyprowadzają strategiczne rezerwy za granicę?

5. Jak w praktyce wyglądają procedury bezpieczeństwa w przypadku konieczności nagłego ściągnięcia zapasów z zagranicy, w zestawieniu z regulacjami państw ościennych?

   • W uzasadnieniu weta prezydent wskazał, że niemiecki Plan Działań na Wypadek Sytuacji Nadzwyczajnej dopuszcza ograniczenie eksportu gazu z Niemiec w stanie kryzysowym. Czy ministerstwo posiada wiążące gwarancje prawne od strony niemieckiej, że w przypadku jednoczesnego kryzysu w Polsce i Niemczech, polskie zapasy nie zostaną zablokowane?

   • Czy podobne ryzyka zidentyfikowano w przypadku magazynów na Łotwie (Inčukalns) lub w Danii, gdzie regulaminy również przewidują wstrzymanie odbioru w sytuacjach awaryjnych?

6. Dlaczego ministerstwo forsowało w zawetowanej ustawie zniesienie obowiązku rezerwacji przepustowości na interkonektorach? Jak Pan Minister wytłumaczy Polakom logikę, w której zapasy trzymamy za granicą, ale nie mamy zarezerwowanej rury, żeby je przesłać do Polski w momencie kryzysu, licząc na „wolne moce“, których w czasie mrozów czy paniki rynkowej po prostu nie będzie?

7. Jakie są obecne plany rządu oraz działania podejmowane w celu zwiększenia krajowych mocy magazynowych gazu? Proszę o informacje na temat realizowanych lub planowanych inwestycji: rozbudowy istniejących podziemnych magazynów gazu bądź budowy nowych obiektów magazynowych.

Oto odpowiedź Ministerstwa Energii z dnia 20 stycznia 2026 roku:

Na wstępnie należy podkreślić, że przedsiębiorstwa energetyczne mają dowolność w podejmowaniu decyzji biznesowych w zakresie alokacji zapasów handlowych gazu ziemnego, stąd informacje dotyczące wolumenów i kraju, w którym są utrzymywane, nie są gromadzone. Łączny wolumen zapasów obowiązkowych gazu ziemnego utrzymywany przez podmioty zobowiązane na podstawie decyzji Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki w okresie od 1 października 2025 r. do 30 września 2026 r. wynosi 15 125,7 GWh (tj. ok. 1 378,5 mln m3). W krajowych instalacjach magazynowych utrzymywane jest 13 581,1 GWh zapasów obowiązkowych gazu ziemnego (tj. ok. 1 237,8 mln m3). W instalacjach magazynowych poza granicami kraju utrzymywanych jest 1 544,6 GWh zapasów obowiązkowych gazu ziemnego (tj. ok. 140,7 mln m3), co stanowi 10,2% całkowitego wolumenu zapasów obowiązkowych. Utrzymywanie zapasów obowiązkowych gazu ziemnego poza granicami RP w krajowym porządku prawnym funkcjonuje od 2011 r. Przedsiębiorstwa energetyczne, w tym podmioty państwowe, korzystają z tej możliwości, podobnie jak miało to miejsce w latach 2015-2023. Zawetowana przez Prezydenta RP ustawa z dnia 5 sierpnia 2025 roku o zmianie ustawy o zapasach ropy naftowej, produktów naftowych i gazu ziemnego oraz zasadach postępowania w sytuacjach zagrożenia bezpieczeństwa paliwowego państwa i zakłóceń na rynku naftowym oraz niektórych innych ustaw zawierała rozwiązania ograniczające utrzymywania zapasów obowiązkowych gazu ziemnego za granicą, m.in. wydłużenie okresu, w jakim zapasy obowiązkowe mają być dostarczone do systemu przesyłowego z 40 do 50 dni. Rozwiązanie to zostało wprowadzone pierwotnie w ograniczonym zakresie czasowym w ustawie z dnia 5 sierpnia 2022 r. o zmianie niektórych ustaw w celu wzmocnienia bezpieczeństwa gazowego państwa w związku z sytuacją na rynku gazu (Dz. U. z 2022 r. poz. 1723). Ponadto w zawetowanym projekcie znalazły się także zapisy obligujące do otrzymania zgody ministra właściwego do spraw gospodarki surowcami strategicznymi w przypadku utrzymywania zapasów obowiązkowych gazu ziemnego za granicą. Zgodnie z rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2017/1938 z dnia 25 października 2017 r. dotyczącym środków zapewniających bezpieczeństwo dostaw gazu ziemnego i uchylającym rozporządzenie (UE) nr 994/2010, wszystkie państwa członkowskie mają obowiązek przygotowania Planu na wypadek sytuacji nadzwyczajnej, w którym określone będą środki, procedury i działania, jakie powinny zostać podjęte w celu usunięcia lub ograniczenia skutków zakłóceń w dostawach gazu ziemnego z zaznaczeniem, że nie mogą one niekorzystnie wpływać na zdolność innego państwa członkowskiego do zaopatrywania jego odbiorców chronionych w gaz w przypadku stanu nadzwyczajnego w kraju, regionie lub Unii. Następnie jest on publikowany oraz oceniany przez Komisję Europejską. Polski Plan z 2023 roku zawiera szczegółowy opis działań podejmowanych w przypadku wystąpienia sytuacji nadzwyczajnej w polskim systemie gazowym. Opisano w nim szczegółowo procedury związane z uruchomieniem zapasów obowiązkowych. Przyjęta przez Sejm ustawa z dnia 5 sierpnia 2025 r. o zmianie ustawy o zapasach ropy naftowej, produktów naftowych i gazu ziemnego oraz zasadach postępowania w sytuacjach zagrożenia bezpieczeństwa paliwowego państwa i zakłóceń na rynku naftowym oraz niektórych innych ustaw ograniczała możliwość utrzymywania zapasów obowiązkowych gazu ziemnego za granicą, warunkując taką możliwość koniecznością uzyskania zgody ministra właściwego do spraw gospodarki surowcami energetycznymi. W wyniku weta Prezydenta RP przedsiębiorstwa energetyczne posiadają swobodę w zakresie wyboru lokalizacji zapasów obowiązkowych. Należy podkreślić, że propozycja zniesienia rezerwacji przepustowości dla zapasów obowiązkowych gazu ziemnego utrzymywanych poza granicami kraju była wynikiem konsultacji prowadzonych z Komisją Europejską w zakresie dostosowania przepisów ustawy o zapasach do prawa unijnego. Inwestycja polegająca na rozbudowie PMG Wierzchowice z obecnych 1,3 mld m3 pojemności czynnej do 2,1 mld m3 (wzrost o 800 mln m3) jest w trakcie realizacji przez właściciela magazynu, tj. ORLEN S.A. Zakończenie planowane jest do końca 2026 r. Dodatkowo OGP GAZ-SYSTEM S.A. prowadzi inwestycje połączenia krajowego systemu przesyłowego (KSP) z systemem gazociągów tranzytowych (SGT) w punkcie Wydartowo. Zakończenie w 2026 r. umożliwi zwiększenie maksymalnej mocy odbioru z MPG Mogilno o 10 mln m3/dobę (tj. z 18 mln m3/dobę do 28 mln m3/dobę). Realizacja wyżej wymienionych projektów umożliwi osiągnięcie celu wskazanego w Polityce Energetycznej Polski do 2040 r., czyli osiągniecia 4 mld m3 pojemności czynnych oraz maksymalnej mocy odbioru z instalacji magazynowych na poziomie 60 mln m3/na dobę.

Źródło: https://www.sejm.gov.pl